ഏപ്രിൽ 14 ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ഒരു സാധാരണ ദിവസമല്ല. അത് ഡോ. ഭീമറാവു രാംജി അംബേദ്കറിന്റെ ജന്മദിനമായി മാത്രമല്ല, സമത്വം, നീതി, മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി നടന്ന ഒരു മഹത്തായ പോരാട്ടത്തിന്റെ ഓർമ്മ ദിനമായും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ ഭരണഘടനയുടെ ശില്പിയായ അംബേദ്കർ, ഒരു നിയമജ്ഞനും സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധനും സാമൂഹിക പരിഷ്‌കർത്താവുമായിരുന്നെങ്കിലും, അതിലുപരി അദ്ദേഹം അവഗണിക്കപ്പെട്ടവരുടെ ശബ്ദമായിരുന്നു.

1891 ഏപ്രിൽ 14-ന് ജനിച്ച അംബേദ്കർ, ബാല്യത്തിൽ തന്നെ സമൂഹത്തിലെ വിവേചനങ്ങളും അനീതികളും നേരിട്ടു. “അസ്പൃശ്യൻ” എന്ന മുദ്ര കാരണം അനുഭവിച്ച അപമാനങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തെ മാത്രമല്ല, ചിന്തകളെയും രൂപപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. എന്നാൽ, ആ സാഹചര്യങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ തളർത്തിയില്ല; മറിച്ച് അത് അദ്ദേഹത്തെ കൂടുതൽ ശക്തനാക്കി. കൊളംബിയ സർവകലാശാലയിലും ലണ്ടൻ സ്കൂൾ ഓഫ് ഇക്കണോമിക്സിലും പഠിച്ച അദ്ദേഹം, വിദ്യാഭ്യാസം സമൂഹമാറ്റത്തിനുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ആയുധമാണെന്ന് ലോകത്തിന് തെളിയിച്ചു.
അംബേദ്കറുടെ ഏറ്റവും വലിയ സംഭാവന ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയാണ്. അത് ഒരു നിയമരേഖ മാത്രമല്ല, ഒരു ജനാധിപത്യ രാഷ്ട്രത്തിന്റെ ആത്മാവാണ്. ഭരണഘടനയിലെ അടിസ്ഥാനാവകാശങ്ങൾ, സമത്വത്തിന്റെ ഉറപ്പ്, വിവേചനത്തിനെതിരായ നിയമങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം അംബേദ്കറുടെ ദൂരദർശിത്വത്തിന്റെ ഫലമാണ്. ഓരോ പൗരനും സമാന അവകാശങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കുന്ന ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ അടിത്തറയാണ് അദ്ദേഹം പണിതത്.

“സ്വാതന്ത്ര്യം, സമത്വം, സൗഹൃദം” എന്ന മൂല്യങ്ങൾ അംബേദ്കറുടെ ചിന്തകളുടെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായിരുന്നു. സമത്വമില്ലാത്ത സ്വാതന്ത്ര്യം അപൂർണ്ണമാണെന്നും, സൗഹൃദമില്ലാത്ത സമത്വം ദുർബലമാണെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. സമൂഹത്തിൽ ഒരാളുടെ മാന്യതയും അവകാശവും മറ്റൊരാളുടേതിനേക്കാൾ കുറഞ്ഞതല്ല എന്ന ആശയം അദ്ദേഹം ശക്തമായി ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചു.
ഇന്നത്തെ സമൂഹം മുന്നേറുന്നുവെന്നു പറയുമ്പോഴും, വിവേചനവും അസമത്വവും പല രൂപങ്ങളിൽ ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസം, തൊഴിൽ, സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലൊക്കെ നിസ്സാരമായി തോന്നുന്ന വ്യത്യാസങ്ങൾ വലിയ അനീതികൾക്ക് വഴിവെക്കുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ അംബേദ്കറുടെ ആശയങ്ങൾ ഇന്നും പ്രസക്തമാണ്. അദ്ദേഹത്തെ ഒരു ദിനാചരണത്തിലേക്ക് മാത്രം ചുരുക്കാതെ, ജീവിതത്തിൽ ഉൾക്കൊള്ളുകയാണ് യഥാർത്ഥ ആദരം.

അംബേദ്കർ പറഞ്ഞ “വിദ്യാഭ്യാസം നേടുക, സംഘടനപ്പെടുക, പോരാടുക” എന്ന സന്ദേശം ഇന്നത്തെ യുവതലമുറയ്ക്ക് ദിശാബോധമാണ്. വിദ്യാഭ്യാസം അറിവിനൊപ്പം ആത്മവിശ്വാസവും നൽകുന്നു; സംഘടന ശക്തി നൽകുന്നു; പോരാട്ടം മാറ്റം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഈ മൂന്നു ഘടകങ്ങളും ചേർന്നാൽ മാത്രമേ ഒരു സമത്വസമൂഹം സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയൂ.
അംബേദ്കർ ദിനം പൂക്കൾ അർപ്പിക്കുന്നതിനോ സാമൂഹ്യമാധ്യമങ്ങളിൽ സന്ദേശങ്ങൾ പങ്കുവയ്ക്കുന്നതിനോ മാത്രമുള്ള ഒരു ചടങ്ങായി മാറരുത്. അത് ഒരു ആത്മപരിശോധനയുടെ ദിവസമാകണം. നമ്മുടെ ചിന്തകളിലും പ്രവൃത്തികളിലും എത്രത്തോളം സമത്വം പുലർത്തുന്നുവെന്ന് ഓരോരുത്തരും പരിശോധിക്കേണ്ട ദിനമാണ് ഇത്.

നമ്മൾ കാണുന്ന അനീതികൾക്കെതിരെ ശബ്ദമുയർത്താൻ തയ്യാറാണോ എന്ന ചോദ്യം നമ്മോട് തന്നെ ചോദിക്കേണ്ട ദിനം കൂടിയാണ്.
അംബേദ്കറുടെ സ്വപ്നം ഒരു സമത്വസമൂഹമായിരുന്നു മനുഷ്യനെ മനുഷ്യനായി മാത്രം കാണുന്ന ഒരു ലോകം. ആ സ്വപ്നം ഇന്നും പൂർണ്ണമായിട്ടില്ല. എന്നാൽ അത് അസാധ്യമല്ല. ഓരോ വ്യക്തിയും തന്റെ ചിന്തയിലും പ്രവർത്തിയിലും ചെറിയ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നാൽ, വലിയൊരു സാമൂഹിക മാറ്റത്തിന് തുടക്കമാകും.
ഈ അംബേദ്കർ ദിനത്തിൽ, നമ്മൾ ഒരു പ്രതിജ്ഞ എടുക്കണം വിവേചനത്തിനെതിരെ നിലകൊള്ളാൻ, സമത്വം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാൻ, മനുഷ്യാവകാശങ്ങളെ മാനിക്കാൻ. അംബേദ്കറെ ഓർക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിത്രം പൂജിക്കുന്നതിലല്ല, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിന്തകൾ ജീവിതത്തിൽ നടപ്പിലാക്കുന്നതിലാണ്.
നമ്മുടെ മനസ്സുകളിൽ, നമ്മുടെ പ്രവർത്തികളിൽ, നീതിക്കായി ഉയരുന്ന ഓരോ ശബ്ദത്തിലും അംബേദ്കർ വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു. അതാണ് ഈ ദിനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സന്ദേശം.