കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തിൽ ആത്മീയ ഉജ്ജ്വലത നിറക്കുന്ന മഹോത്സവമാണ് ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല. സ്ത്രീകൾക്ക് മാത്രം സമർപ്പിതമായ ഈ ഉത്സവം ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വനിതാസംഗമങ്ങളിലൊന്നായി വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.

ഓരോ വർഷവും ലക്ഷക്കണക്കിന് സ്ത്രീകൾ ഭക്തിപൂർവ്വം ഒന്നിച്ചുകൂടി ദേവിയെ പൂജിക്കുന്ന ഈ മഹാഘോഷം വിശ്വാസത്തിന്റെ അതുല്യ ദൃശ്യമായി മാറുന്നു.

തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്തുള്ള    ആറ്റുകാൽ ഭഗവതിക്ഷേത്രം “സ്ത്രീകളുടെ ശബരിമല” എന്ന വിശേഷണത്തോടെ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നത് ഭഗവതി ദേവിയുടെ ശക്തിസ്വരൂപമാണ്. പുരാണവിശ്വാസപ്രകാരം, തമിഴ് മഹാകാവ്യമായ ശിലപ്പതികാരം എന്ന കൃതിയിലെ കണ്ണകി ദേവിയുടെ ദൈവികാവതാരമാണ് ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി., അനീതിക്കെതിരെ പൊരുതിയ സ്ത്രീശക്തിയുടെ പ്രതീകമായ കണ്ണകിയുടെ കഥ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വിശ്വാസപരമായ അടിസ്ഥാനം കൂടിയാണ്.

പൊങ്കാല ഉത്സവം സാധാരണയായി കുംഭമാസത്തിലാണ് (ഫെബ്രുവരി–മാർച്ച്) ആഘോഷിക്കുന്നത്. ഇക്കൊല്ലം, 2026 ൽ, മാർച്ച് 3നാണ് പൊങ്കാല  ഉത്സവം.പത്ത് ദിവസത്തോളം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഈ ഉത്സവത്തിൽ നിരവധി ആചാരങ്ങളും കലാപരിപാടികളും നടക്കുന്നു.

ഉത്സവത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക തുടക്കമാണ് കാപ്പുകെട്ട്. ദേവിയുടെ അനുഗ്രഹത്തോടെ ഉത്സവത്തിന് തുടക്കം കുറിക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. ദേവിയുടെ ജന്മകഥയും മഹിമയും വിവരിക്കുന്ന ഭക്തിഗാനങ്ങളാണ് തൊട്ടംപാട്ട്; പാരമ്പര്യകലയുടെ ആത്മീയരൂപമാണിത്.
ഉത്സവത്തിലെ പ്രധാന ആകർഷണമാണ് പൊങ്കാല നിവേദ്യം. ഉത്സവദിനത്തിൽ സ്ത്രീകൾ വീടുകളിൽ നിന്നോ നഗരത്തിലെ വഴികളിലോ മൺചട്ടികളിൽ പൊങ്കാല പാകം ചെയ്യുന്നു. അരി, ശർക്കര, തേങ്ങ, നെയ്യ് തുടങ്ങിയ ചേരുവകൾ ചേർത്താണ് പൊങ്കാല തയ്യാറാക്കുന്നത്.
ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന പൂജാരി പുണ്യജ്വാല തെളിയിക്കുന്നതോടെയാണ് ആയിരക്കണക്കിന് അടുപ്പുകളിൽ ഒരേസമയം തീ കൊളുത്തുന്നത്. ആ നിമിഷം നഗരം മുഴുവൻ ഒരേ ആത്മീയതയിൽ ലയിച്ചുപോകുന്ന അപൂർവ ദൃശ്യമായി മാറുന്നു.

2009-ൽ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സ്ത്രീസമൂഹ സംഗമമായി ഈ മഹോത്സവം ഗിന്നസ് വേൾഡ് റെക്കോർഡിൽ ഇടം നേടിയിരുന്നു. ലക്ഷക്കണക്കിന് സ്ത്രീകളുടെ പങ്കാളിത്തം കേരളത്തിന്റെ ആത്മീയ മഹത്വം ലോകവ്യാപകമായി ശ്രദ്ധേയമാക്കി.

ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല മതചടങ്ങ് മാത്രമല്ല; അത് സ്ത്രീകളുടെ ആത്മവിശ്വാസത്തിന്റെയും ഐക്യത്തിന്റെയും പ്രതീകമാണ്. മതഭേദമില്ലാതെ സ്ത്രീകൾ പങ്കെടുക്കുന്നു.
സാമൂഹികതടസ്സങ്ങൾ മറികടക്കുന്ന കൂട്ടായ്മയാണിത്. സ്ത്രീകളുടെ ആത്മീയ അവകാശത്തിന്റെ ആഘോഷവും സഹനത്തിന്റെയും സമർപ്പണത്തിന്റെയും ഉദാത്ത മാതൃകയും കൂടിയാണ് ഈ മഹോത്സവം.

വീടുകളിലും ജോലിസ്ഥലങ്ങളിലും തിരക്കേറിയ ജീവിതം നയിക്കുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് ആത്മീയ വിശ്രമവും ആത്മശക്തിയും പകരുന്ന ദിനമാണ് പൊങ്കാല.

ഈ മഹോത്സവം തിരുവനന്തപുരത്തെ നഗരജീവിതത്തെ സമ്പൂർണമായി മാറ്റിമറിക്കുന്നു. നഗരവീഥികൾ മുഴുവൻ അടുപ്പുകൾ കൊണ്ട് നിറയുന്നു. ആയിരക്കണക്കിന് സന്നദ്ധപ്രവർത്തകർ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. ടൂറിസത്തിനും പ്രാദേശിക വ്യാപാരത്തിനും വലിയ ഉണർവ് ലഭിക്കുന്നു. ശുചിത്വം, സുരക്ഷ, ക്രമീകരണം എന്നിവയിൽ സർക്കാരിന്റെയും നാട്ടുകാരുടെയും ഏകോപനം വ്യക്തമായി കാണാം.

ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് ഭക്തി മനുഷ്യരെ ഒന്നിക്കുന്നു എന്ന സത്യമാണ്. സ്ത്രീശക്തി സമൂഹത്തിന്റെ അടിത്തറയാണെന്ന് ഇത് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.
ഐക്യത്തിൽ ആത്മീയതയുടെ മഹത്വം വളരുന്നുവെന്ന സന്ദേശം ഈ ഉത്സവം നൽകുന്നു.
ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല കേരളത്തിന്റെ ആത്മീയ പൈതൃകത്തിലെ അമൂല്യ രത്നമാണ്.
ഭക്തിയുടെയും പാരമ്പര്യത്തിന്റെയും സ്ത്രീശക്തിയുടെയും മഹാസംഗമമായ ഈ ഉത്സവം ലോകത്തിന് മാതൃകയാകുന്നു. ലക്ഷക്കണക്കിന് വിളക്കുകൾ തെളിയുമ്പോൾ ഉയരുന്ന പ്രാർത്ഥനകൾ ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ ആത്മവിശ്വാസത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.
ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല അത് ഒരു ഉത്സവമല്ല, സ്ത്രീഹൃദയങ്ങളുടെ ആത്മീയ മഹാസമുദ്രമാണ്. ..