പതിറ്റാണ്ടുകളായി തുടരുന്ന സാമ്പത്തിക തകർച്ചയിലും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യ നിഷേധത്തിലും പൊറുതിമുട്ടിയ ജനത തെരുവിലിറങ്ങിയതോടെ, ഇറാൻ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ആഭ്യന്തര പ്രതിസന്ധിയെ അഭിമുഖീകരിക്കുകയാണ്. രാജ്യം ഭരിക്കുന്ന ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്‌സ് (IRGC) നയിക്കുന്ന ഭരണകൂടം, ഈ ജനകീയ പ്രക്ഷോഭത്തിൽ നിന്ന് ലോകശ്രദ്ധ തിരിച്ചുവിടാൻ ഇസ്രായേലിനെതിരെ ഒരു വിദേശ യുദ്ധത്തിന് കോപ്പുകൂട്ടുന്നതായാണ് പുതിയ റിപ്പോർട്ടുകൾ. രാജ്യത്തിനകത്ത് ആളിപ്പടരുന്ന പ്രതിഷേധാഗ്നിയെ ദേശീയതയുമായി കൂട്ടിക്കെട്ടി അടിച്ചമർത്താനായി ഒരു ബാഹ്യശത്രുവിനെ സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ഇറാന്റെ ഈ നീക്കം മിഡിൽ ഈസ്റ്റ് മേഖലയെ ഒന്നടങ്കം ഒരു വൻ യുദ്ധത്തിലേക്ക് തള്ളിവിടുമോ എന്ന ആശങ്ക അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ ശക്തമാണ്.

ഇറാനിലെ നിലവിലെ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ മുൻകാലങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി യുവതലമുറയുടെ ഉയിർത്തെഴുന്നേൽപ്പായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. മതപരമായ കടുത്ത നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഭേദിച്ച് വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം ആവശ്യപ്പെട്ട് നടത്തുന്ന ഈ പോരാട്ടം രാജ്യത്തെ 31 പ്രവിശ്യകളിലേക്കും പടർന്നുപിടിച്ചു കഴിഞ്ഞു. ലഭ്യമായ കണക്കുകൾ പ്രകാരം ജനുവരി ഒൻപതിന് മാത്രം 11,000 ഇടങ്ങളിലും തൊട്ടടുത്ത ദിവസം 6,500 കേന്ദ്രങ്ങളിലും പ്രതിഷേധങ്ങൾ അരങ്ങേറി. തലസ്ഥാനമായ തെഹ്‌റാനിലെ ഒരു പള്ളിക്ക് തീയിട്ട സംഭവം പ്രതിഷേധം മതചിഹ്നങ്ങൾക്ക് എതിരെയുള്ള രോഷമായി മാറുന്നതിന്റെ തെളിവാണ്. പർദ്ദയുപേക്ഷിച്ച് ടു-പീസ് വസ്ത്രം ധരിച്ചും ഭരണാധികാരികളുടെ ചിത്രങ്ങൾ കത്തിച്ചും യുവത്വം തെരുവിൽ നടത്തുന്ന പ്രകടനങ്ങൾ മതഭരണകൂടത്തിന്റെ അടിത്തറ ഇളക്കുന്നവയാണ്.

പ്രതിഷേധം അടിച്ചമർത്താൻ ഇന്റർനെറ്റ് വിച്ഛേദിച്ചും വെടിവെപ്പ് നടത്തിയും ഭരണകൂടം കിരാതമായ നടപടികളാണ് സ്വീകരിക്കുന്നത്. ജനുവരി എട്ടു മുതൽ രാജ്യം പൂർണ്ണമായും ആശയവിനിമയ നിരോധനത്തിലാണ്. മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകളുടെ കണക്കനുസരിച്ച് ഇതുവരെ 500-ലധികം ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും പതിനായിരത്തോളം പേർ അറസ്റ്റിലാകുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പ്രതിഷേധക്കാരെ "തീവ്രവാദികൾ" എന്ന് മുദ്രകുത്തുന്ന ഭരണകൂടം, ഈ നീക്കങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലുമാണെന്ന് ആരോപിച്ച് യുദ്ധസമാനമായ സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കുകയാണ്. ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള ബാഹ്യ ഇടപെടൽ ഉണ്ടായാൽ മേഖലയിലെ മുഴുവൻ അമേരിക്കൻ സൈനിക താവളങ്ങളെയും ഇസ്രായേലിനെയും ആക്രമിക്കുമെന്ന ഭീഷണി ഇറാൻ പാർലമെന്റിൽ മുഴങ്ങിക്കഴിഞ്ഞു.

അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ പ്രവാസി ഇറാനികൾ ലണ്ടനിലെയും വാഷിംഗ്ടണിലെയും ഇറാൻ എംബസികൾക്ക് മുന്നിൽ ശക്തമായ പ്രതിഷേധം സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. പ്രതിഷേധത്തെ ഏകീകരിക്കാൻ ശക്തമായ ഒരു നേതൃത്വം ഇല്ലെന്നത് വലിയ വെല്ലുവിളിയാണെങ്കിലും, മുൻ ഷായുടെ മകൻ റസാ പഹ്‌ലവിയെ അനുകൂലിക്കുന്ന മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഇറാനിലെ തെരുവുകളിൽ ഉയരുന്നത് ഭരണകൂടത്തെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്. ഇതിനിടെ, ഇറാനിലെ ഭരണസിരാകേന്ദ്രങ്ങളിൽ സൈനിക ആക്രമണം നടത്തുകയോ സ്റ്റാർലിങ്ക് വഴി ഇന്റർനെറ്റ് ലഭ്യമാക്കുകയോ ചെയ്യുന്നതുൾപ്പെടെയുള്ള "ശക്തമായ ഓപ്ഷനുകൾ" അമേരിക്കൻ ഭരണകൂടം പരിഗണിക്കുന്നുണ്ട്. ഇസ്രായേൽ അതീവ ജാഗ്രത പ്രഖ്യാപിച്ചതോടെ മിഡിൽ ഈസ്റ്റ് വീണ്ടും ഒരു സ്ഫോടനാത്മകമായ സാഹചര്യത്തിലേക്ക് നീങ്ങുകയാണ്.

 ഈ ഭൗമരാഷ്ട്രീയ അനിശ്ചിതത്വങ്ങൾ ആഗോള സാമ്പത്തിക വിപണിയിലും വലിയ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ട്. യുദ്ധഭീതിയെത്തുടർന്ന് സുരക്ഷിത നിക്ഷേപം എന്ന നിലയിൽ സ്വർണ്ണത്തിനും വെള്ളിക്കും ഡിമാൻഡ് വർദ്ധിക്കുകയും ഇവയുടെ വില റെക്കോർഡ് ഉയരത്തിലെത്തുകയും ചെയ്തു. സ്വർണ്ണവില ഔൺസിന് 4600 ഡോളറും വെള്ളിവില 84 ഡോളറും കടന്നത് നിക്ഷേപകർക്കിടയിലെ ആശങ്കയാണ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. കൂടാതെ, ഇറാനിൽ ഒരു ഭരണമാറ്റം സംഭവിച്ചാൽ അത് ആഗോള എണ്ണ വിപണിയെയും ബാധിക്കും. അമേരിക്കൻ അനുകൂല സർക്കാർ അധികാരത്തിൽ വരികയാണെങ്കിൽ ഇറാനിലെ വമ്പിച്ച എണ്ണശേഖരം വിപണിയിലെത്തുന്നത് സൗദി അറേബ്യയുടെ ആധിപത്യത്തിന് ഭീഷണിയാവുകയും എണ്ണവിലയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുകയും ചെയ്യും.