വാഷിങ്ടൺ: മിഡ്‌ടേം തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മിഷിഗണിൽനിന്ന് സെനറ്ററായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അബ്ദുൽ എൽ-സയ്ദിന്റെ പരാമർശത്തോടെ ‘അറബ് അമേരിക്ക’ എന്ന പ്രയോഗം വീണ്ടും ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രമാകുന്നു. അമേരിക്കൻ സെനറ്ററാകുന്നതിൽ അഭിമാനമുണ്ടെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയ എൽ-സയ്ദ്, അമേരിക്കയുടെ തലസ്ഥാനം വാഷിങ്ടണാണെങ്കിലും ‘അറബ് അമേരിക്കയുടെ തലസ്ഥാനം മിഷിഗണാണെന്ന്’ പറഞ്ഞു.

മിഡിൽ ഈസ്റ്റിൽനിന്നും വടക്കേ ആഫ്രിക്കയിൽനിന്നും അമേരിക്കയിലേക്കും കാനഡയിലേക്കുമുള്ള അറബ് കുടിയേറ്റത്തിന് രണ്ടു നൂറ്റാണ്ടിലേറെ പഴക്കമുണ്ട്. യുദ്ധങ്ങളും രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരതയും സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികളും തൊഴിൽ അവസരങ്ങളുമാണ് വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിലായി ഈ കുടിയേറ്റത്തിന് വഴിയൊരുക്കിയത്.

അമേരിക്കയിലേക്കുള്ള മിഡിൽ ഈസ്റ്റ്–വടക്കേ ആഫ്രിക്ക (മെന) മേഖലയിലെ ആദ്യകാല കുടിയേറ്റം 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെയാണ് ആരംഭിച്ചത്. അന്ന് ഓട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന സിറിയൻ പ്രവിശ്യയിൽനിന്നുള്ള ക്രൈസ്തവ അറബികളായിരുന്നു പ്രധാനമായും കുടിയേറിയത്. ഇന്നത്തെ ലബനൻ, സിറിയ, ഇസ്രായേൽ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെട്ട ഈ മേഖലയിലെ ജനങ്ങൾ യുദ്ധവും സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയും മൂലമാണ് അമേരിക്കയിലെത്തിയത്. 1920 ആയപ്പോഴേക്കും ഈ പ്രദേശത്തുനിന്നുള്ള 50,000-ത്തിലധികം കുടിയേറ്റക്കാർ അമേരിക്കയിലുണ്ടായിരുന്നു. 1924-ലെ ജോൺസൺ–റീഡ് കുടിയേറ്റ നിയമം ഏഷ്യയിൽനിന്നുള്ള കുടിയേറ്റത്തിന് നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തിയതോടെ ആദ്യഘട്ട കുടിയേറ്റത്തിന് വിരാമമായി.

1948-ലെ അറബ്–ഇസ്രായേൽ യുദ്ധത്തിനും 1950-കളിൽ ഈജിപ്തിലും ഇറാഖിലുമുണ്ടായ വിപ്ലവങ്ങൾക്കും പിന്നാലെ രണ്ടാംഘട്ട കുടിയേറ്റം ആരംഭിച്ചു. ഈ ഘട്ടത്തിൽ ഈജിപ്ത്, ഇറാഖ്, സിറിയ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽനിന്നുള്ള ഉയർന്ന വിദ്യാഭ്യാസമുള്ളവരും പ്രൊഫഷണലുകളുമായിരുന്നു കൂടുതലായി അമേരിക്കയിലെത്തിയത്.

1965-ലെ കുടിയേറ്റ നിയമ പരിഷ്കാരത്തോടെ മൂന്നാംഘട്ട കുടിയേറ്റത്തിന് തുടക്കമായി. ഈ ഘട്ടത്തിൽ കുടിയേറ്റക്കാരുടെ എണ്ണം വർധിക്കുകയും മുസ്‌ലിം വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടവരുടെ പങ്ക് ഉയരുകയും ചെയ്തു.

മൈഗ്രേഷൻ പോളിസി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം 1980-ൽ 2.23 ലക്ഷം മാത്രമായിരുന്ന അമേരിക്കയിലെ മെന കുടിയേറ്റക്കാരുടെ എണ്ണം 2010-ൽ 8.61 ലക്ഷമായി ഉയർന്നു. 2016-ൽ ഇത് 11.67 ലക്ഷത്തിലെത്തി. അമേരിക്കയിലെ ആകെ കുടിയേറ്റ ജനസംഖ്യയുടെ ഏകദേശം മൂന്ന് ശതമാനമായിരുന്നു അന്ന് മെന മേഖലയിൽനിന്നുള്ളവർ. ഇറാഖ്, ഈജിപ്ത്, ലബനൻ എന്നിവയാണ് കുടിയേറ്റക്കാരുടെ പ്രധാന ജന്മരാജ്യങ്ങൾ.

അമേരിക്കയിലെ അറബ് സമൂഹത്തിന്റെ വളർച്ചയുടെ പ്രധാന കേന്ദ്രമാണ് മിഷിഗൺ. ഡിയർബോൺ, ഹാംട്രാമക്ക് തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങൾ വലിയ അറബ്, മുസ്‌ലിം ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യംകൊണ്ട് ശ്രദ്ധേയമാണ്.

ഒരുകാലത്ത് പോളിഷ് കുടിയേറ്റക്കാരുടെ കേന്ദ്രമായിരുന്നു ഹാംട്രാമക്ക്. 1970-കളിൽ നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യയുടെ ഏകദേശം 90 ശതമാനവും പോളിഷ് വംശജരായിരുന്നു. പിന്നീട് ഇവരിൽ പലരും നഗരപ്രാന്തങ്ങളിലേക്ക് മാറിയതോടെ ബംഗ്ലാദേശ്, യെമൻ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽനിന്നുള്ള കുടിയേറ്റക്കാർ നഗരത്തിലെത്തി. ഇന്ന് മിഷിഗണിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ബംഗ്ലാദേശി കുടിയേറ്റക്കാരുള്ള നഗരവും ഡിയർബോണിന് ശേഷം ഏറ്റവും ഉയർന്ന അറബ് ജനസംഖ്യയുള്ള നഗരവുമാണ് ഹാംട്രാമക്ക്.

ഓട്ടോമൊബൈൽ വ്യവസായത്തിന്റെ വളർച്ചയാണ് ഡിയർബോണിലെ അറബ് കുടിയേറ്റത്തിന് പ്രധാന പ്രേരണയായത്. ഹെൻറി ഫോർഡിന്റെ ഫോർഡ് കമ്പനി 1917-ൽ റിവർ റൂജ് വ്യവസായ സമുച്ചയം സ്ഥാപിച്ചതോടെ തെക്കൻ ലബനനിൽനിന്നുള്ള അറബ് മുസ്‌ലിംകൾ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി പേർ തൊഴിൽ തേടി ഇവിടെയെത്തി. പിന്നീട് യെമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം, 1967-ലെ അറബ്–ഇസ്രായേൽ യുദ്ധം, 1975-ൽ ആരംഭിച്ച ലബനൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം തുടങ്ങിയവയും നഗരത്തിലെ അറബ് ജനസംഖ്യ വർധിപ്പിച്ചു. 2023-ൽ ഡിയർബോൺ അമേരിക്കയിലെ ആദ്യ അറബ് ഭൂരിപക്ഷ നഗരമായി മാറി. നഗരത്തിലെ പകുതിയിലധികം ആളുകൾക്കും മെന മേഖലയുമായി വംശപരമായ ബന്ധമുണ്ടെന്നാണ് കണക്ക്.

കാനഡയിലേക്കുള്ള മിഡിൽ ഈസ്റ്റ് കുടിയേറ്റം 1880-കളിൽ ആരംഭിച്ചതായി സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ് കാനഡ വ്യക്തമാക്കുന്നു. അന്ന് കനേഡിയൻ സർക്കാർ ഈ കുടിയേറ്റക്കാരെ ‘സിറിയക്കാർ’ എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ അവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും അന്നത്തെ ഓട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന ഇന്നത്തെ ലബനനിൽനിന്നുള്ളവരായിരുന്നു.

ഈ മേഖലയിൽനിന്ന് കാനഡയിലെത്തിയതായി രേഖപ്പെടുത്തിയ ആദ്യ കുടിയേറ്റക്കാരൻ അബ്രഹാം ബൗനഡെറെയാണ്. 1882-ൽ മോൺട്രിയലിലാണ് അദ്ദേഹം എത്തിയത്. ആദ്യകാല കുടിയേറ്റക്കാർ കൂടുതലും ക്രൈസ്തവരും സാമ്പത്തിക അവസരങ്ങൾ തേടിയെത്തിയ യുവാക്കളുമായിരുന്നു.

രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനു ശേഷം വീണ്ടും കുടിയേറ്റം സജീവമായി. ലബനൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തോടെ അറബ് മുസ്‌ലിം കുടിയേറ്റവും വർധിച്ചു. 1990-കൾ മുതൽ അൾജീരിയ, മൊറോക്കോ, ടുണീഷ്യ തുടങ്ങിയ വടക്കേ ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങളിൽനിന്നുള്ളവരുടെ വരവ് ക്യൂബെക്കിൽ ശക്തമായി. സിറിയൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തെത്തുടർന്ന് 2016 മുതൽ 2019 വരെ സിറിയൻ അഭയാർഥികളുടെ വലിയൊരു വിഭാഗവും കാനഡയിലെത്തി. 2016-ലായിരുന്നു ഏറ്റവും കൂടുതൽ അഭയാർഥികളെ സ്വീകരിച്ചത്.

മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെയും വടക്കേ ആഫ്രിക്കയിലെയും വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽനിന്നുള്ള കുടിയേറ്റം അമേരിക്കയുടെയും കാനഡയുടെയും സാമൂഹിക, സാംസ്കാരിക ഘടനയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. വിവിധ തലമുറകളിലൂടെ വളർന്ന അറബ് സമൂഹത്തിന്റെ ശക്തമായ സാന്നിധ്യമാണ് ഇന്ന് മിഷിഗൺ ഉൾപ്പെടെയുള്ള നഗരങ്ങളിൽ പ്രകടമാകുന്നത്.