കലോത്സവങ്ങളുടെ കാലമാണ്. സ്കൂൾ മുറ്റങ്ങളും വേദികളും കുട്ടികളുടെ കലാപ്രകടനങ്ങളാൽ സജീവമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. പാട്ടും നൃത്തവും പ്രസംഗവും അഭിനയവും സാഹിത്യവും തുടങ്ങി കുട്ടികളുടെ കഴിവുകൾ മാറ്റുരയ്ക്കുന്ന നിരവധി വേദികൾ. മാസങ്ങളോളം പരിശീലിച്ചും ഉറക്കമൊഴിച്ചും അധ്യാപകരുടെയും രക്ഷിതാക്കളുടെയും പിന്തുണയോടെയും ഒരു കുട്ടി കലോത്സവ വേദിയിലെത്തുന്നത് ഒരു മത്സരത്തിനുവേണ്ടി മാത്രമല്ല. തന്റെ കഴിവ് പ്രകടിപ്പിക്കാനും, അംഗീകാരം നേടാനും, ഒരു സ്വപ്നത്തിലേക്ക് മുന്നേറാനുമാണ്.അതുകൊണ്ടുതന്നെ കലോത്സവ വേദികളിലെ ഓരോ തീരുമാനവും കുട്ടികളുടെ മനസ്സിനെ ബാധിക്കുന്നതാണ്. ഒരു മാർക്കിന്റെ വ്യത്യാസം പോലും ചിലപ്പോൾ വലിയ സന്തോഷത്തിനും നിരാശയ്ക്കും കാരണമാകുന്നു. വിധിനിർണ്ണയത്തിലെ ചെറിയ പിഴവുകൾ പോലും മത്സരാർത്ഥികൾക്ക് വലിയ അനുഭവമായി മാറും. അതിനാൽ കലോത്സവ നടത്തിപ്പിലെ ഓരോ ഘട്ടവും കൂടുതൽ ഉത്തരവാദിത്വത്തോടെയും സുതാര്യതയോടെയും കൈകാര്യം ചെയ്യേണ്ട സമയമാണിത്.

ഇന്ന് പല കലോത്സവങ്ങളിലും ഉയരുന്ന പ്രധാന പരാതികളിലൊന്നാണ് സമയക്രമീകരണത്തിലെ അപാകത. നിശ്ചയിച്ച സമയത്ത് മത്സരം തുടങ്ങാത്തതും ഒരു ഇനം വൈകിയതിന്റെ പേരിൽ പിന്നാലെയുള്ള മത്സരങ്ങളെല്ലാം വൈകുന്നതും പലപ്പോഴും കാണാം. മണിക്കൂറുകളോളം കുട്ടികൾ കാത്തിരിക്കേണ്ടിവരുന്ന സാഹചര്യമുണ്ടാകുന്നു. ചിലപ്പോൾ ഭക്ഷണവും വിശ്രമവും പോലും മറന്ന് മത്സരാർത്ഥികൾ വേദിക്ക് സമീപം കാത്തുനിൽക്കേണ്ടിവരുന്നു.
ഒരു കുട്ടി ഒരു മത്സരത്തിനായി മാസങ്ങളോളം പരിശീലിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ആ കുട്ടിയുടെ മാനസികാവസ്ഥയും ശാരീരിക ക്ഷീണവും പരിഗണിക്കാതെ സമയക്രമം മുന്നോട്ടുപോകുന്നത് ശരിയായ രീതിയല്ല. പ്രത്യേകിച്ച് ഒന്നിലധികം ഇനങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന കുട്ടികൾക്ക് സമയക്രമത്തിലെ ചെറിയ മാറ്റം പോലും അടുത്ത മത്സരത്തെ ബാധിച്ചേക്കാം.

സമയക്രമീകരണം ഒരു ചെറിയ സാങ്കേതിക പ്രശ്നമായി കാണരുത്. കലോത്സവത്തിന്റെ ആസൂത്രണത്തിലെ പ്രധാന ഘടകമാണത്. മത്സരങ്ങളുടെ എണ്ണം, വേദികളുടെ ലഭ്യത, ഓരോ ഇനത്തിനും വേണ്ട സമയം, മത്സരാർത്ഥികളുടെ എണ്ണം തുടങ്ങിയവ മുൻകൂട്ടി കണക്കാക്കി പ്രായോഗികമായ സമയക്രമം തയ്യാറാക്കണം. തയ്യാറാക്കിയ സമയക്രമം കൃത്യമായി പാലിക്കാനുള്ള സംവിധാനവും വേണം.മറ്റൊരു പ്രധാന പ്രശ്നമാണ് അപ്പീലുകളുടെ പെരുപ്പം.
ഒരു കലോത്സവം അവസാനിക്കുമ്പോൾ മത്സരങ്ങളുടെ എണ്ണത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നത് അപ്പീലുകളെക്കുറിച്ചാണെന്ന സാഹചര്യം ചിലയിടങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്നുണ്ട്. അപ്പീൽ നൽകാനുള്ള അവകാശം മത്സരാർത്ഥികൾക്കും സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും ഉണ്ടാകണം. എന്നാൽ ഓരോ വർഷവും അപ്പീലുകളുടെ എണ്ണം വർധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അതിന്റെ കാരണങ്ങൾ പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇത്രയധികം അപ്പീലുകൾ ഉണ്ടാകുന്നത്? വിധിനിർണ്ണയത്തിൽ വ്യക്തതയില്ലാത്തതുകൊണ്ടാണോ? മാനദണ്ഡങ്ങൾ മത്സരാർത്ഥികൾക്ക് കൃത്യമായി അറിയാത്തതുകൊണ്ടാണോ? വിധികർത്താക്കളുടെ തീരുമാനങ്ങളിൽ സംശയങ്ങൾ ഉയരുന്നതുകൊണ്ടാണോ? അതോ പരാതി പരിഹരിക്കാനുള്ള മറ്റ് സംവിധാനങ്ങളിൽ വിശ്വാസക്കുറവുണ്ടാകുന്നതുകൊണ്ടാണോ?
ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം കണ്ടെത്താതെ അപ്പീലുകളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കാൻ കഴിയില്ല.

അപ്പീൽ നൽകുന്ന എല്ലാവരെയും തെറ്റുകാരായി കാണുന്നതും ശരിയല്ല. അതേസമയം, അപ്പീൽ സംവിധാനത്തെ മാത്രം ആശ്രയിച്ച് എല്ലാ പ്രശ്നങ്ങളും പരിഹരിക്കാമെന്ന ചിന്തയും പ്രായോഗികമല്ല. പ്രശ്നം സംഭവിച്ചശേഷം പരിഹരിക്കുന്നതിനേക്കാൾ പ്രശ്നം ഉണ്ടാകാതിരിക്കാനുള്ള സംവിധാനമാണ് കൂടുതൽ പ്രധാനപ്പെട്ടത്.വിധിനിർണ്ണയമാണ് മറ്റൊരു നിർണായക വിഷയം. ഒരു മത്സരത്തിൽ ആരാണ് ഒന്നാം സ്ഥാനത്ത് എത്തുന്നത് എന്നതിലുപരി, എന്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ആ തീരുമാനം ഉണ്ടായതെന്ന് മത്സരാർത്ഥികൾക്കും അധ്യാപകർക്കും രക്ഷിതാക്കൾക്കും ബോധ്യപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്. വിധികർത്താക്കൾക്ക് ആവശ്യമായ യോഗ്യതയും പരിചയവും ഉണ്ടായിരിക്കണം. ഓരോ ഇനത്തിനും അനുയോജ്യമായ മാനദണ്ഡങ്ങൾ വ്യക്തമായിരിക്കണം. മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിച്ചാണ് മാർക്ക് നൽകുന്നതെന്ന് ഉറപ്പാക്കാനുള്ള സംവിധാനവും വേണം.

വിധികർത്താക്കളും മനുഷ്യരാണ്. തെറ്റുകൾ സംഭവിക്കാം. എന്നാൽ തെറ്റ് സംഭവിക്കാനുള്ള സാധ്യത കുറയ്ക്കാൻ കഴിയുന്ന സംവിധാനങ്ങൾ ഒരുക്കുക എന്നതാണ് സംഘാടകരുടെ ഉത്തരവാദിത്വം. വിധികർത്താക്കളെ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിലും പരിശീലിപ്പിക്കുന്നതിലും കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ ആവശ്യമാണ്. മത്സരത്തിന്റെ സ്വഭാവം, വിലയിരുത്തേണ്ട ഘടകങ്ങൾ, മാർക്കിടേണ്ട രീതി എന്നിവ സംബന്ധിച്ച് വ്യക്തമായ ധാരണ നൽകേണ്ടതുണ്ട്.അതോടൊപ്പം വിധിനിർണ്ണയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പരാതികൾ കേൾക്കാനും പരിശോധിക്കാനും കൃത്യമായ സംവിധാനം വേണം. പരാതി പറയുന്നവരെ ശത്രുക്കളായി കാണാതെ, അവരുടെ ആശങ്കകൾ കേൾക്കാനുള്ള മനസ്സാണ് വേണ്ടത്. പരാതി ഉന്നയിക്കാനുള്ള അവസരം ഉണ്ടെന്ന ബോധ്യം തന്നെ പല തർക്കങ്ങളും കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കും.

കലോത്സവം കുട്ടികളുടെ കഴിവുകൾ കണ്ടെത്താനുള്ള വേദിയാണ്. അവിടെ ജയിക്കുന്ന കുട്ടിക്ക് സന്തോഷം ലഭിക്കണം; തോൽക്കുന്ന കുട്ടിക്ക് നിരാശയുണ്ടാകാം. പക്ഷേ ആ നിരാശ അവന്റെ കഴിവിലുള്ള വിശ്വാസം നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്ന തരത്തിലാകരുത്. ഒരു വിധിനിർണ്ണയത്തിന്റെ പേരിൽ ഒരു കുട്ടിയുടെ ആത്മവിശ്വാസം തകരുന്ന സാഹചര്യം ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയണം.

രക്ഷിതാക്കളും അധ്യാപകരും ഇതിൽ വലിയ പങ്കുവഹിക്കുന്നുണ്ട്. കുട്ടികളുടെ കഴിവിനേക്കാൾ സമ്മാനത്തെയും സ്ഥാനത്തെയും മാത്രം മുൻനിർത്തുന്ന സമീപനം ചിലപ്പോൾ അനാവശ്യമായ സമ്മർദം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. കലോത്സവം ഒരു മത്സരം മാത്രമല്ലെന്നും, കുട്ടികളുടെ കഴിവുകൾ വളരാനുള്ള അവസരം കൂടിയാണെന്നും എല്ലാവരും മനസ്സിലാക്കണം.

സംഘാടകരും ഒരു കാര്യം ഓർക്കണം. ഒരു കലോത്സവത്തിന്റെ വിജയം എത്ര കുട്ടികൾ സമ്മാനം നേടി എന്നതിൽ മാത്രം അളക്കാനാവില്ല. സമയക്രമം എത്രത്തോളം കൃത്യമായി പാലിച്ചു, മത്സരാർത്ഥികൾക്ക് എത്രത്തോളം സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കി, വിധിനിർണ്ണയം എത്രത്തോളം സുതാര്യമായി നടത്തി, പരാതികൾ എങ്ങനെ പരിഹരിച്ചു തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളും അതിന്റെ വിജയത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.ഓരോ വർഷവും അതേ പരാതികൾ ആവർത്തിക്കുമ്പോൾ, അടുത്ത വർഷവും അതേ രീതിയിൽ കലോത്സവം നടത്തുന്നത് പരിഹാരമല്ല. കഴിഞ്ഞ വർഷത്തെ പരാതികൾ പരിശോധിച്ച് ഇത്തവണ എന്ത് മാറ്റം വരുത്തി എന്നതും, ഇത്തവണ ഉണ്ടായ പരാതികളിൽ നിന്ന് അടുത്ത വർഷത്തേക്ക് എന്ത് പഠിച്ചു എന്നതും പരിശോധിക്കണം. കലോത്സവ നടത്തിപ്പിൽ ഒരു സ്ഥിരം അവലോകന സംവിധാനം ഉണ്ടാകുന്നത് ഇതിന് സഹായകരമാകും.

സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സഹായവും കൂടുതൽ പ്രയോജനപ്പെടുത്താം. സമയക്രമം, വേദികളുടെ വിവരം, മത്സരങ്ങളുടെ മാറ്റങ്ങൾ, ഫലപ്രഖ്യാപനം തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ മത്സരാർത്ഥികൾക്കും അധ്യാപകർക്കും സമയബന്ധിതമായി ലഭിക്കുന്ന സംവിധാനം ഒരുക്കിയാൽ അനാവശ്യമായ ആശയക്കുഴപ്പങ്ങൾ കുറയ്ക്കാൻ കഴിയും.കലോത്സവ വേദിയിൽ കുട്ടികൾ അവരുടെ കഴിവുകളുമായി എത്തുമ്പോൾ, അവരുടെ മുന്നിൽ ഒരു നീതിയുള്ള വേദിയുണ്ടാകണം. സമയത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ നീതി, വിധിനിർണ്ണയത്തിൽ സുതാര്യത, പരാതികളിൽ പരിഗണന, സംഘാടനത്തിൽ ഉത്തരവാദിത്വം—ഇവയെല്ലാം ഒരുപോലെ പ്രധാനമാണ്.

അപ്പീലുകളുടെ പെരുപ്പത്തെ ഒരു പതിവ് കാഴ്ചയായി കാണാതെ അതിന്റെ കാരണങ്ങൾ അന്വേഷിക്കണം. ഓരോ വർഷവും അപ്പീലുകളുടെ എണ്ണം എണ്ണുന്നതിന് പകരം, അവ എന്തുകൊണ്ടാണ് ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് പരിശോധിക്കണം. പരാതികൾ കുറയുന്നത് മാത്രമല്ല ലക്ഷ്യം; പരാതികൾ ഉണ്ടാകാനുള്ള സാഹചര്യം തന്നെ കുറയ്ക്കുകയാണ് വേണ്ടത്.കലോത്സവം അവസാനിക്കുമ്പോൾ കുട്ടികളുടെ ഓർമയിൽ അവിടെ ലഭിച്ച സന്തോഷവും ആത്മവിശ്വാസവും ആയിരിക്കണം ബാക്കിയാകേണ്ടത്. മണിക്കൂറുകളുടെ കാത്തിരിപ്പും ആശയക്കുഴപ്പവും വിധിനിർണ്ണയത്തെച്ചൊല്ലിയുള്ള തർക്കങ്ങളും അപ്പീലുകളുടെ ഭാരവും മാത്രമാകരുത്.കുട്ടികളുടെ കഴിവുകൾ ആഘോഷിക്കുന്ന വേദികളാണ് കലോത്സവങ്ങൾ. ആ വേദികളിൽ അവരുടെ കഴിവിനൊപ്പം നീതിക്കും അർഹമായ സ്ഥാനം നൽകേണ്ടതുണ്ട്.
കലയുടെ വേദിയിൽ മത്സരം ഉണ്ടാകട്ടെ; പക്ഷേ അതിനൊപ്പം വിശ്വാസവും നീതിയും ഉറപ്പാക്കപ്പെടണം.