സെപ്റ്റംബർ 5 ദേശീയ അധ്യാപക ദിനമാണ്. ഒരു ദിവസം അധ്യാപകരെ ഓർക്കാനും അവർ നമ്മുടെ ജീവിതത്തിൽ നൽകിയ വെളിച്ചത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കാനുമുള്ള ദിവസം. എന്നാൽ സത്യത്തിൽ അധ്യാപകരെ ഒരു ദിവസം മാത്രം ഓർക്കാൻ കഴിയുമോ? നമ്മുടെ ജീവിതത്തിൽ എവിടെയെങ്കിലും എത്തിനിൽക്കുമ്പോൾ, പിന്നിലേക്ക് ഒന്ന് തിരിഞ്ഞുനോക്കിയാൽ കൈപിടിച്ച് മുന്നോട്ട് നടത്തിയ ചില മുഖങ്ങൾ കാണാം. അക്ഷരങ്ങൾ പഠിപ്പിച്ചവർ, തെറ്റുകൾ തിരുത്തിയവർ, ശാസിച്ചവർ, വീഴുമ്പോൾ വീണ്ടും എഴുന്നേൽക്കാൻ പറഞ്ഞവർ. ആ മുഖങ്ങളിൽ പലതും നമ്മുടെ അധ്യാപകരുടേതായിരിക്കും.ഓരോ വിദ്യാർത്ഥിയുടെയും ജീവിതത്തിൽ ഒരു അധ്യാപകന്റെ സ്വാധീനമുണ്ടാകും. എല്ലാവർക്കും ഒരേ രീതിയിലായിരിക്കണമെന്നില്ല. ചില അധ്യാപകർ ഒരു പാഠം പഠിപ്പിച്ചതുകൊണ്ടായിരിക്കും ഓർമയിൽ നിൽക്കുന്നത്. ചിലർ പറഞ്ഞ ഒരു വാക്കുകൊണ്ട്. ചിലർ നൽകിയ പ്രോത്സാഹനം കൊണ്ടും ചിലർ സ്നേഹത്തോടെ ചേർത്ത് പിടിച്ചതുകൊണ്ടും. വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാലും ചില അധ്യാപകരെ നമ്മൾ മറക്കാറില്ല. അവരുടെ മുഖവും ശബ്ദവും ചിലപ്പോൾ അവർ പറഞ്ഞ വാക്കുകളും മനസ്സിൽ അതേപടി ഉണ്ടാകും. കാരണം അവർ പഠിപ്പിച്ചത് ഒരു പുസ്തകത്തിലെ പാഠം മാത്രമായിരുന്നില്ല.
ജീവിതത്തിലേക്കുള്ള ചില വഴികളും അവർ കാണിച്ചുതന്നിരുന്നു.

ഒരു കുട്ടി സ്കൂളിലേക്ക് വരുമ്പോൾ എല്ലാവരുടെയും ജീവിതം ഒരുപോലെയായിരിക്കില്ല. ചിലർ സന്തോഷമുള്ള വീട്ടിൽ നിന്നാകും വരുന്നത്. ചിലർ പ്രയാസങ്ങൾക്കിടയിൽ നിന്നാകും. ചിലരുടെ വീട്ടിൽ പഠിക്കാൻ എല്ലാവിധ സൗകര്യങ്ങളും ഉണ്ടാകും. മറ്റുചിലർക്ക് അതൊന്നും ഉണ്ടായിരിക്കില്ല. ചില കുട്ടികൾക്ക് സംസാരിക്കാൻ പോലും മടിയുണ്ടാകും. ചിലർക്ക് കഴിവുണ്ടെങ്കിലും അത് പുറത്തുകൊണ്ടുവരാൻ കഴിയാതെ പോകും. ഒരു നല്ല അധ്യാപകൻ ഇതൊക്കെ തിരിച്ചറിയാൻ ശ്രമിക്കും.ക്ലാസിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ മാർക്ക് വാങ്ങുന്ന കുട്ടിയെ മാത്രം ശ്രദ്ധിക്കുന്നത് അധ്യാപനമല്ല. പിന്നിലെ ബെഞ്ചിൽ മിണ്ടാതിരിക്കുന്ന കുട്ടിയെയും കാണാൻ കഴിയണം. പഠനത്തിൽ പിന്നിലായിരിക്കുന്ന കുട്ടിയോട് “നിനക്ക് കഴിയില്ല” എന്ന് പറയാതെ, അവനെക്കൊണ്ട് കഴിയുന്നിടത്ത് നിന്ന് കൈപിടിച്ച് മുന്നോട്ട് നടത്താൻ കഴിയണം. എല്ലാവരും കഴിവില്ലെന്ന് പറഞ്ഞ കുട്ടിയിൽ പോലും ഒരു കഴിവുണ്ടെന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയണം. പലപ്പോഴും ഒരു കുട്ടിക്ക് മുന്നോട്ട് പോകാൻ വേണ്ടത് വലിയ സഹായങ്ങളൊന്നുമല്ല. “നിനക്ക് കഴിയും” എന്ന് വിശ്വസിച്ച് പറയുന്ന ഒരാളുടെ ഒരു വാക്ക് മാത്രം മതി.

അധ്യാപകരുടെ ചില വാക്കുകൾ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ജീവിതത്തിൽ എത്ര വലിയ മാറ്റമാണ് ഉണ്ടാക്കുന്നതെന്ന് പലപ്പോഴും അധ്യാപകർക്ക് പോലും അറിയണമെന്നില്ല. ഒരു കുട്ടിയെ എല്ലാവരുടെ മുന്നിൽ അഭിനന്ദിച്ച ഒരു നിമിഷം, ഒരു തെറ്റ് ചെയ്തപ്പോൾ സ്നേഹത്തോടെ പറഞ്ഞ ഒരു ഉപദേശം, വിഷമിച്ചിരിക്കുന്നപ്പോൾ അടുത്ത് വിളിച്ചിരുത്തി ചോദിച്ച ഒരു ചോദ്യം—ഇതൊക്കെ ആ കുട്ടിയുടെ മനസ്സിൽ വർഷങ്ങളോളം ഉണ്ടാകും.എല്ലാ അധ്യാപകരും നമ്മളെ പുകഴ്ത്തിയവരായിരിക്കില്ല. ചിലർ നമ്മളെ ശാസിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ചിലപ്പോൾ അവരുടെ ശാസനം അന്ന് നമ്മളെ വേദനിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. “എന്തിനാണ് ഇങ്ങനെ പറയുന്നത്” എന്ന് തോന്നിയിട്ടുമുണ്ടാകും. പക്ഷേ കാലം കഴിഞ്ഞ് പിന്നോട്ട് നോക്കുമ്പോൾ ചില ശാസനകൾക്ക് പിന്നിലും സ്നേഹമുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് മനസ്സിലാകും. നമ്മളെ തെറ്റിൽ നിന്ന് തിരികെ കൊണ്ടുവരാൻ ശ്രമിച്ചവരായിരുന്നു അവരെന്ന് പിന്നീട് തിരിച്ചറിയും. അതുകൊണ്ട് സ്നേഹത്തോടെ തിരുത്തുന്ന അധ്യാപകനെ ഒരു വിദ്യാർത്ഥി ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ഓർക്കും.

ഒരു അധ്യാപകന്റെ ചേർത്തുപിടിക്കൽ പോലും ഒരു വിദ്യാർത്ഥിയുടെ ജീവിതം മാറ്റിമറിച്ചേക്കാം. എല്ലാവർക്കും വീട്ടിൽ നിന്ന് ഒരേപോലെയുള്ള സ്നേഹവും ശ്രദ്ധയും ലഭിക്കണമെന്നില്ല. ചില കുട്ടികൾക്ക് പറയാൻ ആരുമില്ലാത്ത വിഷമങ്ങളുണ്ടാകും. മനസ്സിൽ ഒരുപാട് കാര്യങ്ങൾ ഒളിപ്പിച്ചുകൊണ്ടാകും അവർ ക്ലാസ് മുറിയിൽ ഇരിക്കുന്നത്. അത്തരം കുട്ടികളുടെ മൗനം തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്ന ഒരു അധ്യാപകൻ അവർക്കൊരു വലിയ ആശ്വാസമാണ്.ചിലപ്പോൾ അധ്യാപകൻ ചോദിക്കുന്ന ഒരു ചെറിയ ചോദ്യം മതി“എന്തുപറ്റി?” എന്ന്. ആ ചോദ്യം കേൾക്കാൻ കാത്തിരിക്കുന്ന ഒരു കുട്ടി ഉണ്ടാകാം. ചിലപ്പോൾ ഒരു തലോടലും ഒരു പുഞ്ചിരിയും ഒരു വാക്കും മതി, ആ കുട്ടിയുടെ മനസ്സിലെ വലിയ ഭാരം കുറയാൻ. അധ്യാപനം എന്നത് ബ്ലാക്ക്ബോർഡിൽ എഴുതുന്നതും പുസ്തകത്തിലെ പാഠം പറഞ്ഞുതരുന്നതും മാത്രമല്ലെന്ന് നമ്മൾ മനസ്സിലാക്കേണ്ടത് ഇവിടെ നിന്നാണ്.

ഇന്ന് കാലം മാറിയിരിക്കുന്നു. അറിവ് തേടാൻ പഴയതുപോലെ പുസ്തകങ്ങൾ മാത്രം മതി എന്നില്ല. മൊബൈൽ ഫോണിലൂടെ നിമിഷങ്ങൾക്കകം ലോകത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ ലഭിക്കും. ഇന്റർനെറ്റും പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യകളും കൃത്രിമ ബുദ്ധിയും അറിവിന്റെ വഴികൾ കൂടുതൽ തുറന്നുകൊടുത്തിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ എത്ര സാങ്കേതികവിദ്യ വളർന്നാലും ഒരു നല്ല അധ്യാപകന്റെ സ്ഥാനം അതിന് പൂർണമായി ഏറ്റെടുക്കാൻ കഴിയില്ല.കാരണം ഒരു യന്ത്രത്തിന് ഒരു കുട്ടിയുടെ കണ്ണുകളിലെ വിഷമം എല്ലായ്പ്പോഴും വായിക്കാൻ കഴിയണമെന്നില്ല. ഒരു വിവരസാങ്കേതിക സംവിധാനത്തിന് ഒരു കുട്ടിയുടെ സ്വപ്നം തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അതിലേക്ക് കൈപിടിച്ച് നടത്താനും കഴിയണമെന്നില്ല. ഒരു കുട്ടി തോറ്റുപോയി എന്ന് കരുതി ഇരിക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ അടുത്തിരുന്ന് “വീണ്ടും ശ്രമിക്കാം” എന്ന് പറയുന്ന മനുഷ്യന്റെ സ്നേഹത്തിന് പകരം മറ്റൊന്നും വരില്ല.

അധ്യാപകർക്ക് ഇന്ന് മുമ്പത്തേക്കാൾ വലിയ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളുണ്ട്. മാറുന്ന ലോകത്തോടൊപ്പം കുട്ടികളുടെ ചിന്തകളും മാറിയിരിക്കുന്നു. അവരുടെ പ്രശ്നങ്ങളും ആശങ്കകളും മാറിയിരിക്കുന്നു. പഠനത്തിന്റെ രീതികളും മാറിയിരിക്കുന്നു. ഈ മാറ്റങ്ങൾക്കിടയിൽ കുട്ടികളെ പഠിപ്പിക്കുക എന്നതിലുപരി, അവരെ ശരിയായ വഴിയിലേക്ക് നയിക്കേണ്ട ഉത്തരവാദിത്തവും അധ്യാപകർക്കുണ്ട്.
വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ഉയർന്ന മാർക്ക് നേടിക്കൊടുക്കുക മാത്രം വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ലക്ഷ്യമല്ല. നല്ല മനുഷ്യരായി വളരാനും അവരെ പഠിപ്പിക്കണം. മറ്റൊരാളുടെ വേദന മനസ്സിലാക്കാനും, തെറ്റ് സമ്മതിക്കാനും, സത്യസന്ധതയോടെ ജീവിക്കാനും, മറ്റുള്ളവരെ ബഹുമാനിക്കാനും പഠിപ്പിക്കണം. പുസ്തകങ്ങളിൽ നിന്ന് അറിവ് കിട്ടും. എന്നാൽ ജീവിതത്തിൽ എങ്ങനെ മനുഷ്യനായി നിൽക്കണം എന്നത് പലപ്പോഴും നമ്മൾ പഠിക്കുന്നത് നമ്മളെ സ്വാധീനിച്ച അധ്യാപകരിൽ നിന്നാണ്.

ഇന്നത്തെ ക്ലാസ് മുറികളിൽ ഇരിക്കുന്ന കുട്ടികളാണ് നാളത്തെ സമൂഹം. അവർ നാളെ ഡോക്ടർമാരാകാം, അധ്യാപകരാകാം, ഉദ്യോഗസ്ഥരാകാം, മാധ്യമപ്രവർത്തകരാകാം, രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകരാകാം. എന്തായാലും ആദ്യം അവർ നല്ല മനുഷ്യരാകണം. അതിന് വീട്ടിൽ നിന്ന് കിട്ടുന്ന പാഠങ്ങൾക്കൊപ്പം വിദ്യാലയത്തിൽ നിന്ന് കിട്ടുന്ന മൂല്യങ്ങൾക്കും വലിയ പങ്കുണ്ട്.അതുകൊണ്ട് ഒരു അധ്യാപകൻ ഒരു വിദ്യാർത്ഥിയെ മാത്രം പഠിപ്പിക്കുന്നില്ല. അറിയാതെ തന്നെ ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ ഭാവിയെ രൂപപ്പെടുത്തുകയാണ്. ഇന്ന് ഒരു ക്ലാസ് മുറിയിൽ പറഞ്ഞ ഒരു നല്ല വാക്ക് വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം മറ്റൊരാളുടെ ജീവിതത്തിൽ നല്ല മാറ്റമായി മാറാം. ഒരു അധ്യാപകൻ നട്ടുവെക്കുന്ന നല്ല ചിന്തകൾ തലമുറകളിലൂടെ മുന്നോട്ട് പോകും.

അധ്യാപകരുടെ ജീവിതവും എളുപ്പമല്ല. ഓരോ കുട്ടിയെയും ഒരേപോലെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയണമെന്നില്ല. രക്ഷിതാക്കളുടെ പ്രതീക്ഷകൾ, വിദ്യാലയത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ, മാറുന്ന പഠനരീതികൾ, കുട്ടികളുടെ വ്യത്യസ്ത സ്വഭാവങ്ങൾ—ഇതെല്ലാം കൈകാര്യം ചെയ്താണ് അവർ ഓരോ ദിവസവും ക്ലാസ് മുറിയിലേക്ക് എത്തുന്നത്. ഒരു കുട്ടിയുടെ വിജയത്തിൽ എല്ലാവരും സന്തോഷിക്കും. എന്നാൽ ആ വിജയത്തിന് പിന്നിൽ ദിവസങ്ങളോളം ക്ഷമയോടെ നിന്ന ഒരു അധ്യാപകന്റെ പരിശ്രമം പലപ്പോഴും ആരും കാണാറില്ല.അതുകൊണ്ട് അധ്യാപക ദിനത്തിൽ പൂക്കൾ നൽകുന്നതും ആശംസകൾ പറയുന്നതും മാത്രമല്ല, അധ്യാപകരെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ബഹുമാനിക്കേണ്ടതും ആവശ്യമാണ്. അവരുടെ ജോലിയുടെ വില തിരിച്ചറിയണം. കുട്ടികളുടെ മുന്നിൽ അധ്യാപകരെ അപമാനിക്കുന്ന സമീപനങ്ങൾ ഒഴിവാക്കണം. അതുപോലെ വിദ്യാർത്ഥികളോട് മാന്യതയോടെയും സ്നേഹത്തോടെയും പെരുമാറുക എന്നത് അധ്യാപകരുടെ ഉത്തരവാദിത്തവുമാണ്. ബഹുമാനം ആവശ്യപ്പെടുന്നതിലൂടെ മാത്രം ലഭിക്കുന്നതല്ല. സ്നേഹത്തിലൂടെയും സമീപനത്തിലൂടെയും അത് നേടിയെടുക്കുന്നതാണ്.

ഒരു വിദ്യാർത്ഥിയുടെ വളർച്ചയിൽ മാതാപിതാക്കളും അധ്യാപകരും ഒരുമിച്ച് നിൽക്കണം. കുട്ടിയുടെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും സ്കൂളിന്റെ മാത്രം ഉത്തരവാദിത്തമല്ല. അതുപോലെ പഠനത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ മാത്രം വീട്ടുകാർ തീരുമാനിച്ചാൽ മതിയെന്നും കരുതാനാവില്ല. കുട്ടിയെ മനസ്സിലാക്കാൻ വീടും വിദ്യാലയവും തമ്മിൽ നല്ല ബന്ധം വേണം. കുട്ടിയുടെ ജീവിതം എവിടെയാണ് മാറുന്നതെന്ന് പലപ്പോഴും നമുക്ക് മുൻകൂട്ടി പറയാൻ കഴിയില്ല.ഒരു അധ്യാപകന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സന്തോഷം എന്തായിരിക്കും? വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഒരു വിദ്യാർത്ഥി മുന്നിൽ വന്ന്, “സാർ, ടീച്ചർ, എന്നെ ഓർക്കുന്നുണ്ടോ?” എന്ന് ചോദിക്കുന്ന നിമിഷം. അതിലും വലിയ സന്തോഷം, “ഞാൻ ഇന്ന് ഇവിടെ എത്തിയത് നിങ്ങൾ കാരണം കൂടിയാണ്” എന്ന് ആ വിദ്യാർത്ഥി പറയുമ്പോഴായിരിക്കും. ഒരു അധ്യാപകന്റെ വാക്കും സ്നേഹവും ശാസനയും ഒരാളുടെ ജീവിതത്തിൽ എത്ര വലിയ സ്ഥാനമാണ് നേടിയതെന്ന് തിരിച്ചറിയുന്ന നിമിഷമാണത്.
നമ്മളിൽ പലരും ഇന്ന് എവിടെയെങ്കിലും എത്തിനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ അതിന് പിന്നിൽ നമ്മളെ വിശ്വസിച്ച ഒരു അധ്യാപകൻ ഉണ്ടാകും. നമ്മൾക്ക് കഴിവുണ്ടെന്ന് നമ്മളേക്കാൾ മുമ്പ് തിരിച്ചറിഞ്ഞ ഒരാൾ. വീഴുമ്പോൾ കൈപിടിച്ച ഒരാൾ. തെറ്റുമ്പോൾ ശാസിച്ച ഒരാൾ. തോറ്റുപോകാതിരിക്കാൻ വീണ്ടും ശ്രമിക്കാൻ പറഞ്ഞ ഒരാൾ.

സെപ്റ്റംബർ 5 അത്തരത്തിലുള്ള അധ്യാപകരെ നന്ദിയോടെ ഓർക്കാനുള്ള ദിവസമാണ്. അക്ഷരങ്ങൾ പഠിപ്പിച്ചവരെയും ജീവിതം പഠിപ്പിച്ചവരെയും ഓർക്കാം. നമ്മളെ ശാസിച്ചവരെയും സ്നേഹിച്ചവരെയും ഓർക്കാം. ഒരു കാലത്ത് നമ്മുടെ കൈപിടിച്ച് മുന്നോട്ട് നടത്തിയ ഗുരുനാഥന്മാരോട് നന്ദി പറയാം.കാരണം ഓരോ വിദ്യാർത്ഥിയുടെയും പിന്നിൽ ഒരു അധ്യാപകന്റെ സ്വാധീനം ഉണ്ടാകും.
ചിലപ്പോൾ അത് ഒരു പാഠമായിരിക്കും.
ചിലപ്പോൾ ഒരു വാക്കായിരിക്കും.
ചിലപ്പോൾ ഒരു ശാസനയായിരിക്കും.
ചിലപ്പോൾ സ്നേഹത്തോടെ ചേർത്തുപിടിച്ച ഒരു നിമിഷമായിരിക്കും.പക്ഷേ ആ ചെറിയ നിമിഷങ്ങൾ പോലും ചിലരുടെ ജീവിതം മുഴുവൻ മാറ്റിമറിച്ചിട്ടുണ്ടാകും.അധ്യാപകർ പഠിപ്പിക്കുന്നത് പാഠപുസ്തകം മാത്രമല്ല. ഒരു ജീവിതത്തെ എങ്ങനെ മുന്നോട്ട് നടത്തണമെന്ന് കൂടിയാണ്.