ഡൽഹിയിലെ എ.ഐ.സി.സി ആസ്ഥാനത്ത് നടന്ന സ്വാതന്ത്ര്യദിനാഘോഷ ചടങ്ങിൽ വന്ദേമാതരം ആലപിച്ചതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുണ്ടായ സംഭവവികാസങ്ങൾ ഒരു കേവല സംഘാടന പിഴവിലുപരി, ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടിയായ കോൺഗ്രസിന്റെ തന്ത്രപരമായ പാളിച്ചകളെയും ആശയപരമായ പതർച്ചയെയുമാണ് തുറന്നുകാട്ടുന്നത്. ഡൽഹിയിൽ ഉയർന്ന വിവാദങ്ങൾ, 1937-ലെ ചരിത്രപരമായ പ്രമേയം, കേരളത്തിൽ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് വി.ഡി. സതീശൻ സ്വീകരിച്ച പ്രായോഗിക സമീപനം, ഭരണകൂടത്തിന് അവസരമൊരുക്കിക്കൊടുക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ ആസൂത്രണമില്ലായ്മ എന്നിവയെല്ലാം കൂട്ടിച്ചേർത്ത് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, രാജ്യത്തെ മതേതര പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ നേരിടുന്ന ഗുരുതരമായ പ്രതിസന്ധി പ്രകടമാകുന്നു.

ഇന്ദിരാ ഭവനിൽ കോൺഗ്രസ് അധ്യക്ഷൻ മല്ലികാർജുൻ ഖാർഗെ, സോനിയാ ഗാന്ധി, രാഹുൽ ഗാന്ധി എന്നിവരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ സ്വാതന്ത്ര്യദിന പതാക ഉയർത്തൽ ചടങ്ങ് നടക്കവേയാണ് വിവാദങ്ങളുടെ തുടക്കം. വന്ദേമാതരം പൂർണ്ണരൂപത്തിൽ ആലപിക്കാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ, ആദ്യ വരികൾക്ക് ശേഷം സോനിയാ ഗാന്ധി അസ്വസ്ഥത പ്രകടിപ്പിക്കുകയും സംഘാടകരോട് സംസാരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനെ തുടർന്ന് ബി.ജെ.പി ദേശീയ നേതൃത്വം കോൺഗ്രസ് ദേശീയ ഗീതത്തെയും ദേശസ്നേഹത്തെയും അപമാനിച്ചു എന്നാരോപിച്ച് ശക്തമായ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു. പ്രായധിക്യമുള്ള ഖാർഗെയ്ക്ക് ഇരിക്കാൻ കസേര എത്തിക്കാനാണ് സോനിയാ ഗാന്ധി നിർദ്ദേശം നൽകിയതെന്ന കോൺഗ്രസ് വക്താവ് ജയറാം രമേശിന്റെ വിശദീകരണം ഒരു കേവല ആത്മപ്രതിരോധം മാത്രമായി ഒതുങ്ങി. ഒരു ദേശീയ ചടങ്ങ് സംഘാടനം ചെയ്യുമ്പോൾ പാലിക്കേണ്ട രാഷ്ട്രീയ ജാഗ്രതയുടെ അഭാവമാണ് ഇവിടെ പ്രകടമായത്. അതുപോലെ ഹിന്ദുത്വയോട് ചേർന്നുപോകാനുള്ള ചില കോൺഗ്രസുകാരുടെ അമിതാവേശവും.

ഇവിടെയാണ് കോൺഗ്രസ് സ്വയം വിസ്മരിക്കുന്ന ചരിത്രപരമായ വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾ പ്രസക്തമാകുന്നത്. വന്ദേമാതരത്തിന്റെ അഞ്ചും ആറും സ്റ്റാൻസകളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന നിർദ്ദിഷ്ട മതചിഹ്നങ്ങളും സങ്കൽപ്പങ്ങളും ബഹുസ്വര സമൂഹത്തിൽ ഉണ്ടാക്കാവുന്ന ആശങ്കകൾ മുൻനിർത്തി, രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോറിന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം 1937-ൽ കൊൽക്കത്തയിൽ ചേർന്ന കോൺഗ്രസ് വർക്കിംഗ് കമ്മിറ്റി (CWC) ഒരു ചരിത്രപരമായ പ്രമേയം പാസാക്കിയിരുന്നു. വന്ദേമാതരത്തിന്റെ ആദ്യ രണ്ട് വരികൾ മാത്രം പൊതുപരിപാടികളിലും ഔദ്യോഗിക ചടങ്ങുകളിലും ആലപിക്കുക എന്നതായിരുന്നു അതിന്റെ അന്തസ്സത്ത. മഹാത്മാഗാന്ധിയും ജവാഹർലാൽ നെഹ്‌റുവും മൗലാനാ ആസാദും അടങ്ങിയ നേതൃത്വം ഇന്ത്യയുടെ വൈവിധ്യമാർന്ന എല്ലാ മതവിഭാഗങ്ങൾക്കും ഒരുപോലെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയുന്ന ദേശീയത ഉറപ്പാക്കാൻ സ്വീകരിച്ച നിലപാടായിരുന്നു അത്. തങ്ങളുടെ ഈ ചരിത്രപരമായ ആശയാടിത്തറയെ വിസ്മരിച്ചുകൊണ്ട്, വന്ദേമാതരം പൂർണ്ണമായി ആലപിച്ച ശേഷമാണ് പതാകയുയർത്തിയത് എന്ന് സമർത്ഥിക്കാൻ ഇന്ന് കോൺഗ്രസ് വെമ്പൽ കൊള്ളുമ്പോൾ, അത് സ്വന്തം പ്രഖ്യാപിത നിലപാടിൽ നിന്നുള്ള അടിയറവുപറച്ചിലായി മാറുന്നു.

കേരളത്തിൽ വി.ഡി. സതീശൻ ഉയർത്തിയ നിലപാട് ഇതിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തവും പ്രായോഗികവുമായിരുന്നു. ദേശീയ ഗീതവും ദേശീയ ഗാനവും ആർക്കും നിർബന്ധപൂർവ്വം അടിച്ചേൽപ്പിക്കേണ്ടതില്ല, എന്നാൽ അതിനെ അപമാനിക്കുകയോ നിന്ദിക്കുകയോ ചെയ്യരുത്; യാതൊരു വർഗീയതയോ മതവിശ്വാസങ്ങളെയോ അധിക്ഷേപിക്കുന്ന സമീപനം ഉണ്ടാകരുത് എന്നതായിരുന്നു ആ വീക്ഷണം. ഈ പ്രാദേശിക തിരിച്ചറിവും മതേതര വ്യക്തതയും ദേശീയ നേതൃത്വത്തിന് ഇല്ലാതെ പോയി. ഒന്നുകിൽ 1937-ലെ പ്രമേയത്തിൽ ഉറച്ചുനിന്ന് ആദ്യ രണ്ട് വരികൾ മാത്രം ആലപിച്ച് തങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ നിലപാട് ആർജ്ജവത്തോടെ വ്യക്തമാക്കാമായിരുന്നു. അല്ലെങ്കിൽ ആലാപനം ആരംഭിച്ചെങ്കിൽ അത് തടസ്സമില്ലാതെ പൂർത്തിയാക്കാൻ അനുവദിക്കാമായിരുന്നു. ഇതിനിടയിൽ വെച്ച് സംശയാസ്പദമായ രീതിയിൽ ഇടപടൽ നടത്തിയത് ബി.ജെ.പിക്ക് മികച്ചൊരു രാഷ്ട്രീയ ആയുധം കൈമാറുന്നതിന് തുല്യമായി.

വന്ദേമാതരം തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നത് ശിക്ഷാർഹമാക്കുന്ന പുതിയ കേന്ദ്ര നിയമ ഭേദഗതികൾ നിലവിൽ വരികയും, വന്ദേമാതരം ബില്ലിന് ഔദ്യോഗിക നിയമ പരിരക്ഷ ലഭിക്കുകയും ചെയ്ത പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ബി.ജെ.പി തീർക്കുന്ന കെണികളിൽ കോൺഗ്രസ് വീണ്ടും വീണ്ടും ചെന്നു വീഴുകയാണ്. ദേശീയ ചിഹ്നങ്ങളുടെ പേരിൽ ഭരണകൂടം സാംസ്കാരിക ഏകീകരണത്തിന് ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, അതിനെതിരെ കൃത്യമായ ഒരു പ്രതിരോധ ആഖ്യാനം രൂപീകരിക്കാൻ കോൺഗ്രസിന് കഴിയുന്നില്ല. പാർലമെന്റിൽ പ്രതിപക്ഷത്തെ കടന്നാക്രമിക്കാൻ അവസരം പാർത്തിരിക്കുന്ന ഭരണകൂടത്തിന് തങ്ങളെ വീണ്ടും ആക്രമിക്കാൻ കോൺഗ്രസ് സ്വന്തം കൈകൊണ്ടാണ് അവസരങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിക്കൊടുക്കുന്നത്.

സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ ഈ സംഭവത്തെ മുൻനിർത്തി വ്യാപകമായ വർഗീയ ചേരിതിരിവിനും വിദ്വേഷ പ്രചാരണങ്ങൾക്കും ശ്രമങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഇത്തരം വ്യാജ നിർമ്മിതികളെ തള്ളിക്കളഞ്ഞ് പുതിയ തലമുറ (Gen Z) മുന്നോട്ട് പോകുന്നു എന്നത് പ്രത്യാശ നൽകുന്ന കാര്യമാണ്. എങ്കിലും, ഏതൊരു പാർട്ടി പ്രതിപക്ഷത്തിരുന്നാലും ഭരണകൂടത്തിന്റെ വിഭജന രാഷ്ട്രീയത്തെയും സാംസ്കാരിക അടിച്ചേൽപ്പിക്കലുകളെയും നയപരമായി ചെറുക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതിന് പകരം, കൃത്യമായ അടിയുറച്ച നിലപാടില്ലാതെ സമ്മർദ്ദങ്ങൾക്ക് വഴങ്ങി പതറുന്നത് ആത്യന്തികമായി ഇന്ത്യയുടെ ഭരണഘടനാപരമായ മതേതരത്വത്തെയും ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസ്യതയെയുമാണ് തകർക്കുന്നത്.