മരണം എപ്പോഴും മനുഷ്യനിൽ ഭീതി ഉണർത്തുന്ന ഒന്നാണ്. കാലങ്ങളായി സമ്പാദിച്ച സ്വത്തുക്കളും പ്രിയപ്പെട്ട മനുഷ്യബന്ധങ്ങളും ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് ഉപേക്ഷിച്ച് പോകേണ്ടി വരുന്നത് നമുക്ക് ചിന്തിക്കാൻ പോലും സാധിക്കില്ല. "നമ്മുടെ മരണം നമുക്ക് മുൻകൂട്ടി അറിയാൻ സാധിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ" എന്ന് പലരും ചിന്തിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ, മരിക്കുന്നതിന് ഏഴു ദിവസം മുൻപ് തന്നെ ശരീരം ചില സിഗ്നലുകൾ നൽകിത്തുടങ്ങുമെന്നാണ് ശാസ്ത്രം പറയുന്നത്. ശരീരവും മനസ്സും ഇതിനായി പല ലക്ഷണങ്ങളും കാണിച്ചുതരാറുണ്ട്.

നൂറ്റാണ്ടുകളായുള്ള മനുഷ്യന്റെ ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ശാസ്ത്രം ഇപ്പോഴും കൃത്യമായ ഉത്തരങ്ങൾ കണ്ടെത്താനുള്ള പഠനങ്ങളിലാണ്. ജേണൽ ഓഫ് ക്ലിനിക്കൽ ഓങ്കോളജിയിൽ (Journal of Clinical Oncology) പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഒരു പഠനത്തിൽ, ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന ഘട്ടത്തിലൂടെ കടന്നുപോയ രോഗികളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുന്നുണ്ട്. മരണത്തിന് തൊട്ടുമുൻപ് ചില ആളുകൾക്ക് ഇത്തരമൊരു ആഴത്തിലുള്ള അവബോധം (awareness) ഉണ്ടാകുന്നതിന്റെ കാരണം ജൈവശാസ്ത്രപരവും ന്യൂറോളജിക്കലുമായ സിഗ്നലുകളാണെന്ന് ശാസ്ത്രജ്ഞർ വിശ്വസിക്കുന്നു.

വൈദ്യശാസ്ത്രം വെളിപ്പെടുത്തുന്നതനുസരിച്ച്, ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന ഘട്ടത്തിലേക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ ശരീരത്തിലെ പല ജൈവപ്രക്രിയകളും ക്രമേണ മന്ദഗതിയിലാകുന്നു. ഡോക്ടർമാരുടെയും പാലിയേറ്റീവ് കെയർ വിദഗ്ധരുടെയും അഭിപ്രായത്തിൽ, മരണത്തിന് ഏതാനും ദിവസങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ശരീരം 'ഊർജ്ജ സംരക്ഷണ' (energy conservation) അവസ്ഥയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കും. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി മരണത്തോടടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് വിശപ്പും ദാഹവും കുറയുകയും ദഹനവ്യവസ്ഥ വളരെ മന്ദഗതിയിലാവുകയും ചെയ്യുന്നു.

അവസാന ദിവസങ്ങളിൽ ശ്വാസമെടുപ്പ് വളരെ വേഗത്തിലോ അല്ലെങ്കിൽ വളരെ മന്ദഗതിയിലോ ആകാം. ചിലപ്പോൾ ശ്വസനം ഇടവിട്ടുള്ള രീതിയിലേക്ക് മാറുന്നു. ഇതിനെ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ചെയിൻ-സ്റ്റോക്സ് ശ്വസനം (Cheyne-Stokes respiration) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. കൂടാതെ, തൊണ്ടയിൽ നിന്ന് ശ്വാസം പുറത്തുപോകുമ്പോൾ ഒരു പ്രത്യേക ശബ്ദം ഉണ്ടാകാം. ഇത് 'ഡെത്ത് റാറ്റിൽ' (Death Rattle) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.

ശരീരത്തിന്റെ ഊർജ്ജനില പെട്ടെന്ന് കുറയുകയും ആ വ്യക്തി ദിവസത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗം സമയവും ഉറക്കത്തിലാവുകയും ചെയ്യുന്നു. ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോൾ പോലും കടുത്ത ക്ഷീണം അനുഭവപ്പെടാം. കൈകാലുകൾ ചലിപ്പിക്കുന്നതിനോ സംസാരിക്കുന്നതിനോ പോലും ഇവർക്ക് ബുദ്ധിമുട്ട് നേരിടേണ്ടി വരുന്നു.

മരണത്തിന് ഏതാനും ദിവസങ്ങൾക്ക് മുൻപ് വ്യക്തിയുടെ പെരുമാറ്റത്തിലും ചിന്താഗതിയിലും മാറ്റങ്ങൾ പ്രകടമാകും. ചിലപ്പോൾ ഇവർ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാവുകയും (delirium) ചുറ്റുപാടുകളുമായി ബന്ധമില്ലാത്ത രീതിയിൽ സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്യും.

ചില ആളുകൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ അവിടെയില്ലാത്ത കാര്യങ്ങൾ കാണുകയോ കേൾക്കുകയോ ചെയ്യുന്നതായി പറയാറുണ്ട്. തലച്ചോറിലേക്കുള്ള ഓക്സിജന്റെ അളവ് കുറയുന്നത്, കഴിക്കുന്ന മരുന്നുകളുടെ പാർശ്വഫലങ്ങൾ, അല്ലെങ്കിൽ തലച്ചോറിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിലുണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങൾ എന്നിവയാണ് ഇതിന് കാരണമെന്ന് വൈദ്യശാസ്ത്രം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

മരണത്തിന് ഏകദേശം ഒരാഴ്ച മുൻപ് ശരീരത്തിന്റെയും തലച്ചോറിന്റെയും പ്രവർത്തനങ്ങൾ വേഗത്തിൽ ക്ഷയിക്കാൻ തുടങ്ങും. അതുകൊണ്ടാണ് ഈ സമയത്ത് ശാരീരിക ബലഹീനത, മാനസികമായ ആശയക്കുഴപ്പം, വൈകാരികമായ അകൽച്ച എന്നിവ ഒരേസമയം പ്രകടമാകുന്നത്. ഭയത്തോടെയല്ല, മറിച്ച് കൃത്യമായ ധാരണയോടും സഹാനുഭൂതിയോടെയും മനസ്സിലാക്കേണ്ട ഒരു സ്വാഭാവിക ജൈവ പ്രക്രിയയാണിത്.