റിസൾട്ട് വന്നതോടെ ശ്രദ്ധ മുഴുവൻ  അടുത്ത മുഖ്യമന്ത്രി ആര് എന്ന ചോദ്യത്തിലേക്ക് കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.   തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വിധിയും ജനവികാരവും കണക്കിലെടുത്ത് കോൺഗ്രസ് ഹൈക്കമാൻഡ് വരും ദിവസങ്ങളി​ൽ ഈ അനിശ്ചിതത്വത്തിന് പരിഹാരം കാണുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. ഒരു പതിറ്റാണ്ടിന് ശേഷം ഭരണം തിരിച്ചുപിടിച്ച പാർട്ടിയെന്ന നിലയിൽ, രാഷ്ട്രീയ പ്രബുദ്ധരായ ജനതയുടെ പ്രതീക്ഷകൾക്കൊത്ത് ഉയരാൻ കഴിയുന്ന, പ്രാപ്തിയും വിശ്വാസ്യതയുമുള്ള ഒരു നേതാവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുക എന്നത് കോൺഗ്രസിന് വലിയ ഉത്തരവാദിത്തമാണ്.

മുൻ ഭരണകൂടത്തിന് കീഴിലുണ്ടായിരുന്ന വിവാദപരമായ ഘട്ടം അവസാനിച്ചു എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്ന കോൺഗ്രസ് അനുയായികൾക്കിടയിൽ വലിയ ആവേശം പ്രകടമാണ്. കേന്ദ്രീകൃതവും സുതാര്യമല്ലാത്തതുമായ തീരുമാനങ്ങൾക്കെതിരായ ജനവിധി, സുതാര്യതയ്ക്കും ഉത്തരവാദിത്തത്തിനും വേണ്ടിയുള്ള ആഹ്വാനമായാണ് വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുന്നത്.

എങ്കിലും, ഈ ആഘോഷങ്ങൾക്കിടയിൽ ഗൗരവകരമായ ചില മാറ്റങ്ങൾ ദൃശ്യമാണ്. വോട്ടർമാരുടെ പെരുമാറ്റത്തിലും രാഷ്ട്രീയ കൂട്ടുകെട്ടുകളിലും ഉണ്ടായിട്ടുള്ള മാറ്റങ്ങൾ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥിതിയിലും രാഷ്ട്രീയ സ്ഥിരതയിലും ദീർഘകാല പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയേക്കാം. പരമ്പരാഗതമായ പ്രത്യയശാസ്ത്ര അടിത്തറകളുടെ തകർച്ചയും പുതിയ രാഷ്ട്രീയ നീക്കങ്ങളും സൂചിപ്പിക്കുന്നത് കേരളം ഒരു പരിവർത്തന ഘട്ടത്തിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത് എന്നാണ്.

ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റൊരു കാര്യം ദേശീയ സാഹചര്യമാണ്. പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം ആദ്യമായി, ഇന്ത്യയിൽ ഒരു സംസ്ഥാന സർക്കാരിനെ പോലും നയിക്കാൻ ഇടതുപക്ഷത്തിന് കഴിയാത്ത സാഹചര്യം വന്നിരിക്കുന്നു. സാമൂഹിക നീതിക്കും സമത്വത്തിനും വേണ്ടി പോരാടിയ ഒരു പ്രസ്ഥാനത്തിന് ഇത് വലിയ തിരിച്ചടിയാണ്. സമകാലിക ഇന്ത്യയിൽ പ്രത്യയശാസ്ത്ര രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പ്രസക്തിയെയും മാറുന്ന സാഹചര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് മാറാൻ പാരമ്പര്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് കഴിയുന്നുണ്ടോ എന്നതിനെയും കുറിച്ച് ഇത് ഗൗരവകരമായ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നു.

സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര കേരളത്തിന്റെ ചരിത്രം പ്രധാനമായും രണ്ട് മുന്നണികളുടെ ഒന്നിടവിട്ടുള്ള ഭരണത്തിലൂടെയാണ് രൂപപ്പെട്ടത്. ഈ മത്സരാധിഷ്ഠിതമെങ്കിലും സ്ഥിരതയുള്ള ഭരണമാതൃക കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക ഐക്യത്തിന് വലിയ സംഭാവനകൾ നൽകി. ഇരു മുന്നണികളും മതേതരത്വത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുകയും വർഗീയ ധ്രുവീകരണത്തെ പ്രതിരോധിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇത് മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന വലിയ രീതിയിലുള്ള മതപരമായ സംഘർഷങ്ങളിൽ നിന്ന് കേരളത്തെ സംരക്ഷിച്ചു.

സാമൂഹിക വികസന സൂചികകളിൽ കേരളം കൈവരിച്ച നേട്ടങ്ങളും പ്രധാനമാണ്. സാക്ഷരത, ആരോഗ്യം, സാമൂഹിക ക്ഷേമം എന്നിവയിൽ കേരളത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങൾ ആഗോളതലത്തിൽ തന്നെ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഇത് യാദൃശ്ചികമായി സംഭവിച്ചതല്ല; മറിച്ച് പൊതുക്ഷേമത്തിന് മുൻഗണന നൽകിയ രാഷ്ട്രീയ സംസ്‌കാരത്തിന്റെ ഫലമാണ്.

ഇതിന് അടിത്തറയിടുന്നതിൽ ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (LDF) വഹിച്ച പങ്ക് വളരെ വലുതാണ്. 1957-ലെ ആദ്യത്തെ ജനാധിപത്യ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സർക്കാർ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു. ഭൂപരിഷ്‌കരണം ഫ്യൂഡൽ വ്യവസ്ഥയെ തകർക്കുകയും പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടവർക്ക് അധികാരം നൽകുകയും ചെയ്തു. വിദ്യാഭ്യാസ-ആരോഗ്യ മേഖലകളിലെ നിക്ഷേപം ഒരു സമത്വ സുന്ദരമായ സമൂഹത്തെ സൃഷ്ടിച്ചു. കൂടാതെ, പൊതുവിതരണ സമ്പ്രദായവും പുരോഗമനപരമായ തൊഴിൽ നിയമങ്ങളും സാധാരണക്കാർക്ക് സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കി.

എങ്കിലും, പശ്ചിമ ബംഗാളിലും ത്രിപുരയിലും സംഭവിച്ചതുപോലെ കേരളത്തിലും ഇടതുപക്ഷം ദുർബലമാകുമോ എന്ന ആശങ്ക ഇപ്പോൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വെറുമൊരു ഭരണമാറ്റമല്ല, മറിച്ച് ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ സംഘടനാ ശേഷിയിലുണ്ടായ തകർച്ചയുടെ സൂചനയായും കാണപ്പെടുന്നു. ഉൾപ്പാർട്ടി ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അഭാവവും നേതൃത്വവും താഴെത്തട്ടിലുള്ള പ്രവർത്തകരും തമ്മിലുള്ള അകലവുമാണ് ഈ തളർച്ചയ്ക്ക് പ്രധാന കാരണമായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നത്.

"പിണറായിസം" എന്ന് വിമർശകർ വിളിക്കുന്ന ഈ രീതി, പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിലധിഷ്ഠിതമായ ഒരു പ്രസ്ഥാനത്തെ വ്യക്തികേന്ദ്രീകൃതമായ ഒന്നായി മാറ്റി എന്ന് അവർ ആരോപിക്കുന്നു. തീരുമാനങ്ങളിലെ ഏകാധിപത്യ സ്വഭാവം ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് പാർട്ടിയെ അകറ്റിയെന്ന് കരുതുന്നവരുണ്ട്. ദേശീയ തലത്തിൽ, യു.പി.എ സർക്കാരിനുള്ള പിന്തുണ പിൻവലിച്ചത് പോലുള്ള തീരുമാനങ്ങളും ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ തകർച്ചയുടെ കാരണങ്ങളായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.

കേരളത്തിൽ കഴിഞ്ഞ തവണ തുടർച്ചയായി രണ്ട് തവണ അധികാരം ലഭിച്ചത് ജനവിശ്വാസത്തിന്റെ തെളിവായിരുന്നു. എന്നാൽ അത് നിലനിർത്തുന്നതിൽ വന്ന പാളിച്ചകളും, ഭരണത്തിലെ ധാർഷ്ട്യമെന്ന തോന്നലും തിരിച്ചടിയായി. കേരളത്തിന്റെ വികസന ചരിത്രത്തിൽ ഇടതുപക്ഷത്തിന് വലിയ സ്ഥാനമുണ്ടെങ്കിലും, ഇനിയുള്ള തിരിച്ചു വരവ് പാർട്ടിയുടെ സ്വയം തിരുത്തലുകളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും.

ബി.ജെ.പിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള മൂന്നാം മുന്നണിയുടെ വളർച്ചയാണ് ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന മാറ്റം. നിയമസഭയിൽ ചില സീറ്റുകൾ നേടിയതോടെ ബി.ജെ.പി കേരളത്തിൽ ഒരു നിർണ്ണായക ശക്തിയായി മാറിയിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗതമായി ഇടതുപക്ഷത്തെ പിന്തുണച്ചിരുന്ന ഒരു വിഭാഗം ബി.ജെ.പിയിലേക്ക് മാറിയത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. "ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം" എന്ന ആരോപണം ഹിന്ദു വോട്ടർമാർക്കിടയിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നുണ്ട്. ഇത് കേരളത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ സമവാക്യങ്ങളെ മാറ്റാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

ചുരുക്കത്തിൽ, കേരളം ഒരു നിർണ്ണായക ഘട്ടത്തിലാണ്. കോൺഗ്രസിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഈ വിജയം ഉത്തരവാദിത്തത്തോടെയുള്ള ഭരണമാക്കി മാറ്റുക എന്നതാണ് വെല്ലുവിളി. ഇടതുപക്ഷത്തിന് ഇത് ആത്മപരിശോധനയുടെ സമയമാണ്. കേരളം ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച ബഹുസ്വരതയും സാമൂഹിക നീതിയും രാഷ്ട്രീയ പക്വതയും വരും കാലങ്ങളിലും തുടരുമോ എന്നത് ഈ രാഷ്ട്രീയ മാറ്റങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും.