ചരിത്രത്തിന്റെ താളുകളിൽ നീതിയുടെ പര്യായമായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ട നാമമാണ് രണ്ടാം ഖലീഫ ഉമർ ബിൻ ഖത്താബിന്റേത് (റ). അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണം കേവലം അധികാരത്തിന്റെ പ്രകടനമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് അങ്ങേയറ്റത്തെ ഉത്തരവാദിത്തബോധത്തിന്റെയും കരുണയുടെയും അടയാളപ്പെടുത്തലായിരുന്നു. "അങ്ങ് എങ്ങനെയുള്ള ഭരണാധികാരിയാകാനാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?" എന്ന ചോദ്യത്തിന് തന്റെ പ്രവർത്തിയിലൂടെ അദ്ദേഹം നൽകിയ മറുപടികൾ ഇന്നും ലോകത്തിന് വഴികാട്ടിയാണ്.

ആട്ടിൻകുട്ടിയുടെ നോവും ഖലീഫയുടെ കണ്ണീരും

ഭരണാധികാരിയുടെ ഉത്തരവാദിത്തം എത്രത്തോളമുണ്ടെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്ന ഹൃദയസ്പർശിയായ ഒരു സംഭവം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിലുണ്ട്. ഒരിക്കൽ ഖലീഫ നിർമ്മിച്ച ഒരു പാലത്തിലൂടെ ആട്ടിൻപറ്റം കടന്നുപോവുകയായിരുന്നു. അക്കൂട്ടത്തിലെ ഒരു ചെറിയ ആട്ടിൻകുട്ടിയുടെ കാൽ പാലത്തിലെ ഒരു വിടവിൽ കുടുങ്ങി അതിന് പരിക്കേറ്റു. ഈ വാർത്തയറിഞ്ഞ ഖലീഫ ഉമർ (റ) അങ്ങേയറ്റം ദുഃഖിതനായി.
ഒരു ആട്ടിൻകുട്ടിക്കുണ്ടായ ചെറിയൊരു പരിക്കുപോലും അദ്ദേഹത്തെ വേട്ടയാടി. "യൂഫ്രട്ടീസ് നദിക്കരയിൽ ഒരു ആട്ടിൻകുട്ടി കാലുതെന്നി വീണാൽ പോലും അന്ത്യദിനത്തിൽ അതിന് ഉമർ മറുപടി പറയേണ്ടി വരുമല്ലോ" എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിലാപം. ഒരു മിണ്ടാപ്രാണിയോട് പോലും പുലർത്തേണ്ട ഈ നീതിബോധമാണ് ഒരു ഭരണാധികാരിക്ക് ഉണ്ടാകേണ്ട ഏറ്റവും വലിയ ഗുണമെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു.

എന്തായിരിക്കണം ഭരണം?

ഖലീഫ ഉമറിന്റെ ഭരണം ഇന്നത്തെ ലോകത്തിന് നൽകുന്ന പാഠങ്ങൾ ഇവയാണ്:
- ഉത്തരവാദിത്തം (Accountability): അധികാരം എന്നത് ആസ്വദിക്കാനുള്ള ഒന്നല്ല, മറിച്ച് ദൈവത്തിന് മുന്നിലും ജനങ്ങൾക്ക് മുന്നിലും മറുപടി പറയേണ്ട ഒന്നാണെന്ന ബോധം.
- എളിയവരോടുള്ള പരിഗണന: സമൂഹത്തിലെ ഏറ്റവും താഴെത്തട്ടിലുള്ളവരുടെയും നിസ്സഹായരായ ജീവികളുടെയും സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്നവനാകണം യഥാർത്ഥ ഭരണാധികാരി.
- സമർപ്പണം: സ്വന്തം സുഖസൗകര്യങ്ങളേക്കാൾ പ്രജകളുടെ ക്ഷേമത്തിന് മുൻഗണന നൽകുക.
താൻ പടുത്തുയർത്തിയ സംവിധാനങ്ങളിൽ വന്ന ചെറിയൊരു പിഴവ് പോലും തിരുത്താൻ തയ്യാറായ ആ വലിയ മനസ്സ്, ഭരണാധികാരികൾക്ക് എന്നും ഒരു ദീപശിഖയാണ്. ഭയരഹിതമായി ജീവിക്കാൻ സാധിക്കുന്ന ഒരു സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കുക എന്നതുതന്നെയാണ് ഭരണത്തിന്റെ അന്തസ്സത്ത.