ദക്ഷിണേന്ത്യയുടെ കുംഭമേള – ആത്മീയ ഭാരതത്തിന്റെ പുനരാഖ്യാനം

ദക്ഷിണേന്ത്യയുടെ കുംഭമേളയായി വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന തിരുനാവായ മഹാമാഘമേള 271 വർഷങ്ങളുടെ ഇടവേളയ്ക്ക് ശേഷം വീണ്ടും നിളാനദിയുടെ പുണ്യതീരത്ത് സംഘടിപ്പിക്കപ്പെടുകയാണ്. ഹിന്ദു സംസ്കാരത്തിന്റെ ആഴമേറിയ ആത്മീയ പാരമ്പര്യങ്ങളെയും ഭാരതീയ ദാർശനിക ചിന്തകളെയും ഒരുമിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന ഈ മഹോത്സവം, ചരിത്രത്തിന്റെയും ആത്മീയതയുടെയും അപൂർവ സംഗമമാണ്.

അവസാനമായി 1755-ൽ നടന്ന മഹാമാഘമേളയ്ക്കുശേഷം വിവിധ സാമൂഹ്യ-രാഷ്ട്രീയ കാരണങ്ങളാൽ നിലച്ചുപോയ ഈ മഹത്തായ ആചാരം, ഇന്ന് വീണ്ടും പഴയ പ്രൗഢിയോടെയും നവോന്മേഷത്തോടെയും പുനർജനിക്കുകയാണ്. ആനന്ദവനം ഭാരതിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അനേകം സന്യാസിമാരുടെയും ആത്മീയ സംഘടനകളുടെയും സഹകരണത്തോടെയാണ് മഹാമാഘമേളയുടെ വിപുലമായ ഒരുക്കങ്ങൾ പുരോഗമിക്കുന്നത്.

*തിരുനാവായ: ചരിത്രവും പുണ്യവും*

ഭാരതീയ സംസ്കാരചരിത്രത്തിൽ അതിപ്രാധാന്യമുള്ള സ്ഥലമാണ് തിരുനാവായ. നിളാനദിയുടെ തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ ഭൂമി, പുരാതനകാലം മുതൽ തന്നെ യജ്ഞഭൂമിയായും ധാർമ്മിക കേന്ദ്രമായും അറിയപ്പെട്ടു.
മഹാമാഘമേള നടക്കുന്നത് മാഘമാസത്തിലെ അമാവാസി ദിനത്തിലാണ്. ജ്യോതിശാസ്ത്രപരമായും വൈദികമായും അത്യന്തം പുണ്യകരമായ ഈ ദിനത്തിൽ നിളയിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നത് മഹാപുണ്യഫലം നൽകുമെന്ന വിശ്വാസം നിലനിൽക്കുന്നു.

*ഉത്തരേന്ത്യയിലെ കുംഭമേള* '

ഗംഗാ–യമുനാ–സരസ്വതി നദീസംഗമങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതുപോലെ, ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ നിളാനദിയെ ആധാരമാക്കിയുള്ള മഹാമാഘമേള അതേ ആത്മീയ പ്രാധാന്യത്തോടെ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

*ഭക്തിസാന്ദ്രമായ ആചാരങ്ങളും അനുഷ്ഠാനങ്ങളും*

മഹാമാഘമേള ദിവസങ്ങളിൽ തിരുനാവായ ഒരു സാധാരണ ഗ്രാമമല്ല; അത് ഒരു ആത്മീയ ലോകമായി മാറുന്നു.
നിളാതീരത്ത് പുലർച്ചെ മുതൽ ആരംഭിക്കുന്ന
വൈദിക പൂജകൾ
മഹായജ്ഞങ്ങളും ഹോമങ്ങളും
പുണ്യസ്നാന ചടങ്ങുകൾ
നിളാ ആരതി
മന്ത്രോച്ചാരണങ്ങളും വേദഘോഷങ്ങളും
എന്നിവ ഭക്തജനങ്ങൾക്ക് ദൈവസാന്നിധ്യം അനുഭവപ്പെടുന്ന ഒരു അന്തരീക്ഷം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
പ്രത്യേകമായി സംഘടിപ്പിക്കുന്ന നിളാ ആരതി, ഉത്തരേന്ത്യയിലെ ഗംഗാ ആരതിയുടെ ആത്മീയ താളം ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ഭാവത്തോട് കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്ന അപൂർവ അനുഭവമാണ്. ഗംഗാ ആരതിക്ക് പ്രശസ്തരായ ഉത്തരേന്ത്യൻ പണ്ഡിറ്റുകളുടെ സാന്നിധ്യം ഈ ചടങ്ങിന് കൂടുതൽ മഹത്വം നൽകുന്നു.

*സൽസംഗങ്ങളും വിജ്ഞാനവേദികളും*

മഹാമാഘമേള വെറും ആചാരപരമായ ഉത്സവമല്ല; അത് ആത്മീയ ബോധവത്കരണത്തിന്റെ വേദി കൂടിയാണ്.
സന്യാസിമാരുടെ സൽസംഗങ്ങൾ
ധർമ്മവും ആത്മവിദ്യയും ചർച്ച ചെയ്യുന്ന പ്രഭാഷണങ്ങൾ
വേദാന്തം, ഉപനിഷത്തുകൾ, ഭഗവദ്ഗീത തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിലെ
വിദ്വൽസദസുകൾ
സമകാലിക സമൂഹത്തിൽ ധർമ്മത്തിന്റെ പ്രസക്തി വിലയിരുത്തുന്ന സംവാദങ്ങൾ
എന്നിവയിലൂടെ മഹാമാഘമേള ഒരു ചിന്താവേദിയായി മാറുന്നു.
യോഗ, തപസ്സ്, ആത്മാന്വേഷണം
യോഗപരമ്പരയ്ക്കും ആത്മശുദ്ധിക്കും വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട് മഹാമാഘമേളയിൽ.
യോഗകളരി അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ
ധ്യാന ശിബിരങ്ങൾ
പ്രാണായാമ പരിശീലനങ്ങൾ
എന്നിവയിലൂടെ ശരീര–മനസ്–ആത്മ ഐക്യം ലക്ഷ്യമിടുന്ന ആത്മാന്വേഷകർക്ക് മഹാമാഘമേള ഒരു അപൂർവ അവസരമായി മാറുന്നു.

*ദേശാതീതമായ ആത്മീയ സംഗമം*

ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ വിവിധ മഠങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സന്യാസിമാർ,
ശൈവ–വൈഷ്ണവ–ശാക്ത–സ്മാർത്ത സമ്പ്രദായങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന വിശ്വാസികൾ,
ഉത്തരേന്ത്യയിൽ നിന്നുള്ള സന്യാസിവര്യന്മാർ,
വൈദിക പണ്ഡിതർ, ആചാര്യന്മാർ ,
എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് നിളാതീരത്ത് സംഗമിക്കുന്നതാണ് മഹാമാഘമേളയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത.
ഇത് സമ്പ്രദായങ്ങളുടെ ഭിന്നതയല്ല, ആത്മീയ ഐക്യമാണ് ഉദ്ഘോഷിക്കുന്നത്.

*സംസ്കാരത്തിന്റെ പുനരുജ്ജീവനം*

271 വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം മഹാമാഘമേളയുടെ പുനരാവിർഭാവം,
ഹിന്ദു സംസ്കാരത്തിന്റെ ജീവശക്തിയും കാലാതീതതയും തെളിയിക്കുന്ന ഒരു ഉദാഹരണമാണ്.
നിലച്ചുപോയ ഒരു മഹത്തായ ആചാരം വീണ്ടും ജീവൻ നേടുമ്പോൾ,
അത് ഒരു ഉത്സവം മാത്രമല്ല ,
ഒരു സംസ്കാരത്തിന്റെ പുനർജന്മമാണ്.

നിളാനദിയുടെ ശാന്തസ്രോതസ്സിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്ന ദീപങ്ങളോടെയും,
മന്ത്രധ്വനികളോടെയും,
സന്യാസിമാരുടെ സാന്നിധ്യത്തോടെയും,
ഭക്തജനങ്ങളുടെ അഗാധ വിശ്വാസത്തോടെയും,
തിരുനാവായ മഹാമാഘമേള വീണ്ടും ദക്ഷിണേന്ത്യയുടെ ആത്മീയ ഹൃദയമായി ഉയർന്നു വരുന്നു.
ഇത് ഒരു സ്ഥലത്തിന്റെയോ കാലത്തിന്റെയോ ഉത്സവമല്ല ,
ഭാരതീയ ആത്മാവിന്റെ ഉത്സവമാണ്.