രാജ്യം ഓരോ വർഷവും റിപ്പബ്ലിക് ദിനം ആഘോഷിക്കുന്നത് വലിയ അഭിമാനത്തോടെയും ആവേശത്തോടെയുമാണ്. ഭരണഘടന നിലവിൽ വന്ന ദിനം എന്ന നിലയിൽ ഈ ദിവസം ഇന്ത്യയുടെ ജനാധിപത്യ ആത്മാവിനെ ഓർമിപ്പിക്കുന്ന ഒരു അടയാളമാണ്. പരേഡുകളും പ്രസംഗങ്ങളും പതാക ഉയർത്തലും എല്ലാം കൂടി രാജ്യം ഒരു ഉത്സവാന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു. എന്നാൽ ഈ ആഘോഷങ്ങളുടെ നിറത്തിനിടയിൽ, നമുക്ക് ഒന്ന് നിൽക്കാനും ചിന്തിക്കാനും കഴിയുന്നുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യം വളരെ പ്രസക്തമാണ്.

നമ്മുടെ രാജ്യം നിരവധി നേട്ടങ്ങൾ കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക രംഗത്തെ മുന്നേറ്റങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ വളർച്ച, ആരോഗ്യമേഖലയിലെ പുരോഗതി, അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ ഇന്ത്യ നേടുന്ന അംഗീകാരം—ഇവയെല്ലാം അഭിമാനത്തോടെ പറയാൻ കഴിയുന്ന കാര്യങ്ങളാണ്. എന്നാൽ ഈ നേട്ടങ്ങൾ എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെ ലഭിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യത്തിന് മറുപടി അത്ര ആശ്വാസകരമല്ല. നേട്ടങ്ങളോടൊപ്പം തന്നെ നിരവധി കോട്ടങ്ങളും ഇന്നും നമ്മുടെ സമൂഹത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ശക്തി അതിലെ ഉൾക്കൊള്ളലിലാണ്. എല്ലാവർക്കും തുല്യ അവകാശങ്ങളും അവസരങ്ങളും ഉറപ്പാക്കുന്നതാണ് ഒരു റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ ആത്മാവ്. എന്നാൽ ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ നേരിടുന്ന അവഗണനകളും വിവേചനങ്ങളും നമ്മൾ പലപ്പോഴും കാണാതെ പോകുന്നു. മതം, ഭാഷ, സംസ്കാരം എന്നിവയുടെ പേരിൽ ചില വിഭാഗങ്ങൾ പിന്നോക്കത്തിലേക്ക് തള്ളപ്പെടുമ്പോൾ, ഭരണഘടന ഉറപ്പ് നൽകിയ സമത്വം വെറും വാക്കുകളായി മാറുന്ന അവസ്ഥയാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.

വിദ്യാർത്ഥികൾ എന്ന വിഭാഗം രാജ്യത്തിന്റെ ഭാവിയാണ്. എന്നാൽ ഇന്നത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനം പലപ്പോഴും വിദ്യാർത്ഥികളെ ചിന്തിക്കാൻ പഠിപ്പിക്കുന്നതിനു പകരം മത്സരിക്കാൻ മാത്രം പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. മാർക്കുകളും റാങ്കുകളും മാത്രമാണ് വിജയം എന്ന തെറ്റായ ധാരണ വിദ്യാർത്ഥികളിൽ വളർത്തപ്പെടുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായി മാനസിക സമ്മർദ്ദം, ആത്മവിശ്വാസക്കുറവ്, ജീവിതത്തോടുള്ള വിരക്തി തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങൾ വർധിക്കുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികളുടെ സ്വപ്നങ്ങളും കഴിവുകളും തിരിച്ചറിയുന്ന, അവരെ മനുഷ്യരായി കാണുന്ന ഒരു വിദ്യാഭ്യാസ സമീപനം അനിവാര്യമാണ്.

കർഷകരുടെ അവസ്ഥയും അതീവ ഗൗരവമായി പരിഗണിക്കേണ്ടതാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ അന്നദാതാക്കളായ കർഷകർ ഇന്നും സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ടുകളും അനിശ്ചിതത്വങ്ങളും നേരിടുകയാണ്. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, വിളവിലയിലെ അനീതി, കടബാധ്യതകൾ, വിപണിയിലെ ചൂഷണം ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന് കർഷകജീവിതം ദുരിതപൂർണ്ണമാക്കുന്നു. റിപ്പബ്ലിക് ദിനത്തിൽ നാം കഴിക്കുന്ന ഭക്ഷണത്തിന്റെ ഉറവിടത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാതെ പോകുന്നത് നമ്മുടെ വലിയ പരാജയമാണ്.
മാറി ചിന്തിക്കാനുള്ള ധൈര്യം ഇല്ലെങ്കിൽ, മുന്നോട്ട് പോകുന്നുവെന്ന് തോന്നുന്ന രാജ്യം അകത്ത് നിന്ന് ക്ഷയിക്കുകയാണ് ചെയ്യുക. യഥാർത്ഥ വികസനം കെട്ടിടങ്ങളിലോ കണക്കുകളിലോ മാത്രം ഒതുങ്ങരുത്. മനുഷ്യരുടെ ജീവിതനിലവാരത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങളാണ് വികസനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മാനദണ്ഡം.

അവസാനത്തെ മനുഷ്യനും ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ ജീവിക്കാൻ കഴിയുന്ന സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കുമ്പോഴാണ് റിപ്പബ്ലിക് ദിനത്തിന്റെ അർത്ഥം പൂർണമാകുന്നത്.
ഭരണഘടന നമ്മോട് പറയുന്നത് അവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുമാത്രമല്ല, ഉത്തരവാദിത്വങ്ങളെക്കുറിച്ചുമാണ്. പൗരന്മാരായ നമ്മൾ ഓരോരുത്തരും സമൂഹത്തിലെ അനീതികൾക്കെതിരെ ശബ്ദമുയർത്തേണ്ട ഉത്തരവാദിത്വം വഹിക്കുന്നു. മൗനം പലപ്പോഴും അനീതിയോടുള്ള സമ്മതമായി മാറുന്നു. അതിനാൽ ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കാനും തെറ്റുകൾ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കാനും നമ്മൾ തയ്യാറാകണം.

റിപ്പബ്ലിക് ദിനം ഒരു ചടങ്ങായി മാത്രം ചുരുങ്ങരുത്. അത് ഒരു ആത്മപരിശോധനയുടെ ദിവസമാകണം. നാം എവിടെയാണ് നിൽക്കുന്നത്, എവിടേക്ക് പോകുകയാണ്, ആരെയാണ് പിന്നിലാക്കി പോകുന്നത് ഇവയെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തകൾക്ക് ഇടം നൽകുമ്പോഴാണ് റിപ്പബ്ലിക് എന്ന ആശയം ജീവനുള്ളതാകുന്നത്.
ആഘോഷങ്ങൾ തീർന്ന ശേഷം പതാകകൾ താഴ്ത്തപ്പെടുമ്പോഴും, ഭരണഘടനയുടെ മൂല്യങ്ങൾ നമ്മുടെ മനസ്സിൽ ഉയർന്നുനിൽക്കണം. ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കും വിദ്യാർത്ഥികൾക്കും കർഷകർക്കും അടക്കമുള്ള എല്ലാ വിഭാഗങ്ങൾക്കും നീതി ഉറപ്പാക്കുന്ന ഒരു രാജ്യമായി ഇന്ത്യ മാറുമ്പോഴാണ് റിപ്പബ്ലിക് ദിനം യഥാർത്ഥ വിജയമായി മാറുക.