ജനാലയിലൂടെ അരിച്ചിറങ്ങിയ വെളിച്ചം ചുവരിലെ വിള്ളലുകളെ ഒരു ഭൂപടം പോലെ തെളിച്ചുകാട്ടി. അയാൾ ചില അക്കങ്ങൾ മന്ത്രിച്ചു. "42... 87... 109..." അതൊരു ഗണിതശാസ്ത്രപരമായ കെണിയായിരുന്നു; പ്രപഞ്ചം ഒരു വലിയ യന്ത്രമാണെന്നും, അതിലെ ഓരോ തേയ്മാനവും ഒരു അക്കത്തിൽ ഒളിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും അയാൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. അധികാരത്തിന്റെ ഇടനാഴികളിൽ ആളുകൾ നടത്തുന്ന നാടകങ്ങൾ, ചരിത്രത്തിന്റെ താളുകളിൽ രക്തം കൊണ്ട് എഴുതപ്പെട്ട വഞ്ചനകൾ—ഇതെല്ലാം ആ വലിയ കണക്കുപുസ്തകത്തിലെ കറുത്ത വരകൾ മാത്രമായിരുന്നു.

പുറത്ത്, നഗരം ഒരു ഇരുമ്പ് കൂടുപോലെ നിശബ്ദമായിരുന്നു. ദൂരെ പെയ്യുന്ന മഴയുടെ ശബ്ദത്തിൽ ഒരു താളമുണ്ട്; അത് പ്രകൃതിയുടെ ഭാഷയല്ല, മറിച്ച് ഈ പ്രപഞ്ചത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന അദൃശ്യമായ കോഡിംഗാണ്. അയാൾ തന്റെ മേശപ്പുറത്തെ പുസ്തകങ്ങൾക്കിടയിൽ നിന്ന് പഴയൊരു ഡയറി എടുത്തു. അതിൽ പതിറ്റാണ്ടുകളായി താൻ കുറിച്ചുവെച്ച നിരീക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഓരോ യുദ്ധവും, ഓരോ പ്രണയവും, ഓരോ കുറ്റകൃത്യവും—അതൊക്കെയും വെറും സംഖ്യാക്രമങ്ങളായിരുന്നു. താൻ വെറുമൊരു ചതുരംഗക്കളിയിലെ കാലാൾ മാത്രമാണെന്നും, തന്റെ ഓരോ ചലനവും കൃത്യമായ ഒരു പാറ്റേണിന്റെ ഭാഗമാണെന്നും ബോധ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ അയാളുടെ ഉള്ളിലെ ആത്മസംഘർഷം പുകഞ്ഞുതുടങ്ങി. മണ്ണിൽ വേരുകളുള്ള മനുഷ്യൻ, ആകാശത്തെ അക്കങ്ങളിലേക്ക് നോക്കി ഭ്രമിച്ചു നിൽക്കുന്ന ദുരന്തം.

മുറിയുടെ ഭിത്തികൾക്ക് ജീവൻ വെച്ചു; വിള്ളലുകൾ വികസിച്ചു, അവ വായുവിൽ ഒരു സമവാക്യത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ തെളിഞ്ഞു. അതൊരു അവസാനത്തിന്റെ ഗണിതമായിരുന്നു. പെട്ടെന്ന്, ആ ഭിത്തികൾക്കപ്പുറത്ത് ഒരു മനുഷ്യരൂപം നിഴലിച്ചു. അത് താൻ തന്നെയായിരുന്നു; ഒരു കാലം മുൻപ് താൻ ഉപേക്ഷിച്ച ആദർശങ്ങളും പ്രണയവുമുള്ള പഴയ 'ഞാൻ'. ആ നിഴൽ അയാളോട് ഒന്നും പറഞ്ഞില്ലെങ്കിലും, അതിന്റെ സാമീപ്യം ദസ്തയേവ്‌സ്‌കിയൻ തീവ്രതയോടെ അയാളുടെ ഉള്ളിലേക്ക് കുത്തിക്കയറി. ആ പഴയ രൂപം വേദനയോടെ ചോദിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു: "ഇത്രയേയുള്ളോ നിന്റെ ജീവിതം? ഒരു കണക്കിലെ അക്കം മാത്രമാണോ നീ?"

അപ്പോൾ അയാൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞു: താൻ കണ്ടെത്തിയത് വെറും അറിവല്ല, മറിച്ച് തന്റെ തലച്ചോറിൽ പടരുന്ന ഒരു അർബുദമായിരുന്നു. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഗണിതത്തെ അമിതമായി പ്രേമിച്ചവന്റെ വിഭ്രാന്തി. ആ ഭാരത്തിന് മുന്നിൽ അയാൾ തകർന്നുപോയി. അയാൾ ഡയറിയിലെ അവസാന പേജിൽ ഒരു പൂജ്യം മാത്രം എഴുതി—സകലതിന്റെയും ഒടുക്കം.

എന്നാൽ, ആ നിമിഷം മരണത്തിന് പകരം അയാളെത്തേടി വന്നത് ഒരു സ്പർശനമായിരുന്നു. ആ നിഴൽ അയാളുടെ തോളിൽ കൈവെച്ചു. ആ സ്പർശനത്തിൽ ടോൾസ്റ്റോയിയൻ ദർശനത്തിന്റെ വലിയ സത്യമുണ്ടായിരുന്നു: ജീവിതം ഒരു സമവാക്യമല്ല, അത് അനുഭവിച്ചു തീർക്കേണ്ട ഒരു യാതനയാണ്. തെറ്റുകളും കുറ്റങ്ങളും പരാജയങ്ങളുമുള്ള, കണക്കുകളില്ലാത്ത മനുഷ്യരുടെ ആ വലിയ ഒഴുക്കിലേക്ക് തിരിച്ചുപോകാനുള്ള വെളിച്ചം അയാൾക്ക് ലഭിച്ചു.

അയാൾ ഡയറി താഴെയിട്ടു. ആ അക്കങ്ങൾ ചിതറിത്തെറിച്ചു. താൻ ഇനി കണക്കുകളിലേക്കില്ലെന്ന് അയാൾ ഉറപ്പിച്ചു. അയാൾ ജനാലയിലേക്ക് നടന്നു. പുറത്ത് മഴ വീണ്ടും തുടങ്ങിയിരുന്നു—ഇത്തവണ അത് കണക്കുകളുടെ മഴയായിരുന്നില്ല, മണ്ണിലേക്ക് ആഴ്ന്നിറങ്ങുന്ന ജീവന്റെ മഴയായിരുന്നു. ആ മുറിയിലെ അക്കങ്ങളുടെ തടവറയിൽ നിന്ന് അയാൾ ഇറങ്ങിനടന്നു. പിന്നിൽ, ചുവരിലെ വിള്ളലുകൾ സാവധാനം മാഞ്ഞുപോയി. പ്രപഞ്ചം അതിന്റെ നിഗൂഢതകളിലേക്ക് മടങ്ങി, എന്നാൽ ഇത്തവണ, ഒരു മനുഷ്യന്റെ അറിവില്ലാതെ. ഒരു വലിയ പ്രപഞ്ചം ഒരു ചെറിയ ബിന്ദുവിലേക്ക് ചുരുങ്ങി, അവിടെ അക്കങ്ങൾ ഇല്ലാതായി, പകരം ജീവന്റെ ഉപ്പും മണ്ണും മാത്രം അവശേഷിച്ചു.