അധികാരത്തിന്റെ കൂച്ചു വിലങ്ങുകള്‍ക്കു മുന്നില്‍ മുട്ടുമടക്കാതെ തെരുവിലിറങ്ങുന്നതാണ് പുതിയ തലമുറയുടെ രാഷ്ട്രീയം. അറസ്റ്റുകളും നിയന്ത്രണങ്ങളും ഭയപ്പെടുത്തുന്നില്ല, മറിച്ച് പ്രതിഷേധത്തിന്റെ കനല്‍ ആളിക്കത്തിക്കുകയാണവര്‍. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയയുടെ സുതാര്യതയും വോട്ടവകാശത്തിന്റെ സംരക്ഷണവും ആവശ്യപ്പെട്ട് വിവിധ യുവജന-വിദ്യാര്‍ഥി സംഘടനകള്‍ രംഗത്തെത്തിയതോടെ രാജ്യതലസ്ഥാനം വീണ്ടും രാഷ്ട്രീയ സംഘര്‍ഷങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. പ്രതിഷേധങ്ങള്‍ തടയാന്‍ പൊലീസ് നടത്തുന്ന നീക്കങ്ങളും അതിനെ മറികടന്ന് സമരം തുടരാനുള്ള പ്രക്ഷോഭകരുടെ ശ്രമങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലില്‍ ശ്രദ്ധേയമായ മുഖമായി മാറുകയാണ് യുവ നേതാവ് നേഹ ബോറ.

എന്നാല്‍ ഡല്‍ഹിയില്‍ നടക്കുന്ന ഈ പോരാട്ടത്തെ ഒരു യുവ നേതാവിന്റെ സാഹസിക നീക്കങ്ങളുടെ കഥയായി മാത്രം കാണാനാകില്ല. ഭരണകൂടത്തിന്റെ അധികാരപ്രയോഗവും പൗരന്റെ പ്രതിഷേധാവകാശവും തമ്മിലുള്ള സംഘര്‍ഷത്തിന്റെ പ്രതിഫലനം കൂടിയാണിത്. ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ശക്തി തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളില്‍ മാത്രമല്ല, ഭരണകൂടത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യാനുള്ള പൗരന്റെ അവകാശത്തിലുമാണ്. ഭരണഘടന ഉറപ്പുനല്‍കുന്ന ഈ അവകാശം പ്രയോഗിക്കാന്‍ ജനങ്ങള്‍ തെരുവിലിറങ്ങുമ്പോള്‍ ഭരണകൂടത്തിന്റെ സമീപനം എങ്ങനെയായിരിക്കണം എന്ന ചോദ്യം വീണ്ടും പ്രസക്തമാകുകയാണ്.

മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണര്‍ ഗ്യാനേഷ് കുമാറിന്റെ രാജി ആവശ്യപ്പെട്ടും വോട്ടര്‍പട്ടികയിലെ പേരുകള്‍ നീക്കം ചെയ്തതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആരോപണങ്ങളില്‍ സുതാര്യമായ അന്വേഷണം ആവശ്യപ്പെട്ടും പ്രതിഷേധ സംഘടനകള്‍ രംഗത്തെത്തിയിട്ടുണ്ട്. കോടിക്കണക്കിന് വോട്ടര്‍മാരുടെ പേരുകള്‍ പട്ടികയില്‍നിന്ന് നീക്കം ചെയ്തുവെന്നതാണ് സമരക്കാരുടെ പ്രധാന ആരോപണം. ഈ ആരോപണങ്ങളുടെ വ്യാപ്തിയും വസ്തുതകളും ഔദ്യോഗിക രേഖകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തില്‍ പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. എന്നാല്‍ ആരോപണങ്ങളുടെ വസ്തുതാപരമായ പരിശോധനയ്‌ക്കൊപ്പം മറ്റൊരു ചോദ്യവും ഉയരുന്നു: തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയയെക്കുറിച്ച് സംശയങ്ങള്‍ ഉന്നയിക്കുന്ന പൗരന്മാര്‍ക്ക് അവയ്ക്ക് ഉത്തരം ആവശ്യപ്പെടാനുള്ള അവകാശമില്ലേ..?

വോട്ടവകാശം ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമാണെങ്കില്‍, അതിന്റെ സുതാര്യത ഉറപ്പാക്കണമെന്ന ആവശ്യം രാഷ്ട്രീയമായി മാത്രം തള്ളിക്കളയാനാകില്ല. ആരോപണങ്ങള്‍ക്ക് വ്യക്തമായ മറുപടി നല്‍കുകയും പരാതികള്‍ പരിശോധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് ജനാധിപത്യ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ വിശ്വാസ്യത ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന വഴി. ഡല്‍ഹിയിലെ പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ പുതിയ ഘട്ടത്തില്‍ ശ്രദ്ധേയമാകുന്നത് പൊലീസ് നിയന്ത്രണങ്ങള്‍ക്കിടയിലും സമരം തുടരാനുള്ള പ്രക്ഷോഭകരുടെ ശ്രമങ്ങളാണ്. ഒക്ടോബര്‍ 10-ന് നടന്ന പ്രതിഷേധവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നേഹ ബോറയുടെ നീക്കങ്ങളും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. ജന്തര്‍മന്തറിലേക്കുള്ള മാര്‍ച്ച് തടസ്സപ്പെട്ടതിനു പിന്നാലെ പ്രതിഷേധക്കാരെ ഡല്‍ഹി ഹാത്തിലേക്ക് എത്തിക്കാനുള്ള ആഹ്വാനം അവര്‍ നടത്തിയെന്നാണ് പറയുന്നത്. 'ഡല്‍ഹി ഹാത്ത് ഇന്ന് ജന്തര്‍മന്തര്‍ ആയി മാറും' എന്ന സന്ദേശം പ്രതിഷേധത്തിന്റെ പുതിയ കേന്ദ്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള രാഷ്ട്രീയ പ്രഖ്യാപനമായി മാറി.

പൊലീസ് നിയന്ത്രണങ്ങള്‍ക്കിടയിലും സമരം മറ്റൊരു ഇടത്തില്‍ പുനഃസംഘടിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമം പ്രതിഷേധത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ച് പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു സൂചന നല്‍കുന്നു. ഒരു സ്ഥലത്ത് ജനക്കൂട്ടത്തെ തടയാന്‍ കഴിയുമെങ്കിലും അതിനു പിന്നിലുള്ള രാഷ്ട്രീയ ആവശ്യം അതോടെ അപ്രത്യക്ഷമാകണമെന്നില്ല. പ്രതിഷേധങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതില്‍ പൊലീസ് സ്വീകരിക്കുന്ന നടപടികളും സമരക്കാരുടെ പ്രതിരോധരീതികളും ഇപ്പോള്‍ വലിയ ചര്‍ച്ചാവിഷയമാണ്. കസ്റ്റഡിയിലായിട്ടും സാമൂഹിക മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ സമരസന്ദേശങ്ങള്‍ പ്രചരിപ്പിക്കുന്ന നേതാക്കളുടെ ഇടപെടലുകള്‍ പ്രതിഷേധത്തിന്റെ പുതിയ മുഖമായി മാറിയിരിക്കുന്നു.

നേഹ ബോറയെപ്പോലുള്ള യുവ നേതാക്കള്‍ക്ക് സാമൂഹിക മാധ്യമങ്ങള്‍ വെറുമൊരു പ്രചാരണവേദിയല്ല. തെരുവില്‍ നടക്കുന്ന സംഭവങ്ങള്‍ പുറത്തുള്ള ലോകത്തെ അറിയിക്കാനും പ്രവര്‍ത്തകരെ ബന്ധിപ്പിക്കാനും ഭരണകൂട നടപടികളെക്കുറിച്ച് ചോദ്യങ്ങള്‍ ഉയര്‍ത്താനും കഴിയുന്ന രാഷ്ട്രീയ ഉപാധിയാണ് അത്. പൊലീസ് വാഹനത്തിനുള്ളില്‍നിന്നുപോലും പ്രതിഷേധസന്ദേശങ്ങള്‍ കൈമാറിയെന്ന വിവരണങ്ങള്‍ ഈ മാറ്റത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഒരുകാലത്ത് ഒരു പ്രകടനത്തെ നിയന്ത്രിച്ചാല്‍ അതിന്റെ വാര്‍ത്താവിനിമയവും വലിയൊരളവില്‍ തടയാന്‍ കഴിയുമായിരുന്നു. ഇന്ന് മൊബൈല്‍ ഫോണും തത്സമയ ദൃശ്യങ്ങളും സാമൂഹിക മാധ്യമങ്ങളും പ്രതിഷേധത്തിന്റെ വ്യാപ്തി മറ്റൊരു തലത്തിലേക്ക് ഉയര്‍ത്തുന്നു.

നേഹ ബോറയുടെ രാഷ്ട്രീയ യാത്രയെ ശ്രദ്ധേയമാക്കുന്നത് പ്രായം മാത്രമല്ല. വിദ്യാര്‍ഥി രാഷ്ട്രീയത്തില്‍നിന്ന് പൊതുപ്രശ്‌നങ്ങളിലേക്കും തെരുവിലെ പ്രക്ഷോഭങ്ങളിലേക്കും അവര്‍ നടത്തിയ ചുവടുമാറ്റമാണ്. ജവഹര്‍ലാല്‍ നെഹ്   റു സര്‍വകലാശാലയില്‍ ഗവേഷണം നടത്തുന്ന നേഹ, വിദ്യാര്‍ഥി സംഘടനയായ ഓള്‍ ഇന്ത്യ സ്റ്റുഡന്റ്‌സ് അസോസിയേഷന്റെ ദേശീയ പ്രസിഡന്റാണ്. പൗരത്വ നിയമഭേദഗതിക്കെതിരായ പ്രക്ഷോഭങ്ങള്‍, ചോദ്യപേപ്പര്‍ ചോര്‍ച്ചാ വിവാദങ്ങള്‍, തൊഴിലില്ലായ്മ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങള്‍ വിദ്യാര്‍ഥി രാഷ്ട്രീയത്തെ ക്യാമ്പസിന്റെ അതിരുകള്‍ക്കപ്പുറത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് അവരുടെ നേതൃപങ്ക് വളര്‍ന്നുവന്നത്.

വിദ്യാഭ്യാസം, തൊഴില്‍, സാമൂഹിക നീതി, ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശങ്ങള്‍ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകള്‍ യുവതലമുറയെ രാഷ്ട്രീയമായി സജീവമാക്കുന്നു. പാര്‍ട്ടികളുടെ പരമ്പരാഗത സംഘടനാ സംവിധാനങ്ങള്‍ക്കപ്പുറം, സാമൂഹിക മാധ്യമങ്ങളിലൂടെയും തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിലൂടെയും പുതിയ തലമുറ സ്വന്തം രാഷ്ട്രീയ ഇടം കണ്ടെത്തുകയാണ്. ഈ സാഹചര്യത്തില്‍ നേഹ ബോറയുടെ സാന്നിധ്യം ഒരു വ്യക്തിയുടെ വളര്‍ച്ച മാത്രമല്ല; അധികാരത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതില്‍ യുവത്വം വഹിക്കുന്ന പങ്കിനെക്കുറിച്ചുള്ള വലിയ ചര്‍ച്ചയുടെ ഭാഗമാണ്. പ്രതിഷേധങ്ങള്‍ ഏതൊരു സര്‍ക്കാരിനും രാഷ്ട്രീയ സമ്മര്‍ദം സൃഷ്ടിക്കാം. എന്നാല്‍ ഒരു ജനാധിപത്യ സര്‍ക്കാരിന്റെ ശക്തി വിമര്‍ശനങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിലല്ല, അവയെ നേരിടാനുള്ള ശേഷിയിലാണ്.

നേഹ ബോറയെപ്പോലുള്ള യുവ നേതാക്കള്‍ തെരുവുകളില്‍ ഉയര്‍ത്തുന്ന ശബ്ദം എത്രത്തോളം ജനപിന്തുണ നേടുമെന്നത് വരുംദിവസങ്ങളിലെ സംഭവവികാസങ്ങള്‍ വ്യക്തമാക്കും. എന്നാല്‍ അതിനേക്കാള്‍ പ്രധാനപ്പെട്ടത്, ആ ശബ്ദം ഉന്നയിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങള്‍ക്ക് ജനാധിപത്യ സ്ഥാപനങ്ങള്‍ എങ്ങനെ മറുപടി നല്‍കുന്നു എന്നതാണ്. കാരണം, ജനാധിപത്യത്തിന്റെ യഥാര്‍ഥ കരുത്ത് തെരുവുകളെ നിശ്ശബ്ദമാക്കാനുള്ള അധികാരത്തിലല്ല; തെരുവുകളില്‍ ഉയരുന്ന ചോദ്യങ്ങള്‍ക്ക് സത്യസന്ധമായി മറുപടി നല്‍കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്വത്തിലാണ്.