വോട്ടര്‍പട്ടികയിലെ ക്രമക്കേടുകള്‍ ആരോപിച്ച് മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണര്‍ ഗ്യാനേഷ് കുമാറിന്റെ രാജി ആവശ്യപ്പെട്ട് ഡല്‍ഹിയില്‍ ഉയര്‍ന്ന പ്രതിഷേധം രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ അന്തരീക്ഷത്തെ ചൂടുപിടിപ്പിച്ചിരിക്കുകയാണ്. സമാധാനപരമായ സമരത്തെ നേരിടാന്‍ ഡല്‍ഹി പൊലീസ് സ്വീകരിച്ച കടുത്ത നടപടികളും പ്രമുഖ രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കളെയും യുവജനപ്രവര്‍ത്തകരെയും കൂട്ടത്തോടെ കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തതും പുതിയ രാഷ്ട്രീയ വിവാദങ്ങള്‍ക്ക് വഴിയൊരുക്കുന്നു.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സംവിധാനത്തിന്റെ സുതാര്യതയും ജനാധിപത്യ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ വിശ്വാസ്യതയും ഉയര്‍ത്തിപ്പിടിക്കണമെന്ന ആവശ്യവുമായി സംഘടിപ്പിക്കപ്പെട്ട പ്രക്ഷോഭം, മോദി ഭരണകൂടത്തിന്റെ പ്രതിഷേധങ്ങളോടുള്ള സമീപനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വലിയ ചര്‍ച്ചയായി മാറുകയാണ്. പ്രതിഷേധത്തിന് നേതൃത്വം നല്‍കിയ സി.ജെ.പി നേതാക്കളായ അഭിജിത് ദീപ്‌കെ, സൗരവ് ദാസ്, അശുതോഷ് റാങ്ക എന്നിവരെ വിമാനത്താവളത്തില്‍നിന്ന് കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തതും യൂട്യൂബര്‍ ധ്രുവ് റാഠിയെ ഗുരുഗ്രാമിലെ വസതിയില്‍നിന്ന് പൊലീസ് കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തതും നടപടികളുടെ വ്യാപ്തി വ്യക്തമാക്കുന്നു.

പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് പിണറായി വിജയന്‍, സി.പി.എം ജനറല്‍ സെക്രട്ടറി എം.എ ബേബി, വൃന്ദ കാരാട്ട്, സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി എം.വ. ഗോവിന്ദന്‍, ജോണ്‍ ബ്രിട്ടാസ് എം.പി, കെ.കെ ശൈലജ തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ നേതാക്കളെയും പൊലീസ് കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തു. കേരള ഹൗസില്‍നിന്ന് മാര്‍ച്ചിന് തയ്യാറെടുക്കുന്നതിനിടെയായിരുന്നു നടപടി. പ്രതിഷേധവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വിവിധ രാഷ്ട്രീയ, വിദ്യാര്‍ഥി സംഘടനകളുടെ നേതാക്കളെയും പ്രവര്‍ത്തകരെയും കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തിട്ടുണ്ട്.

പ്രതിഷേധക്കാരെ തടയാന്‍ ഡല്‍ഹിയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളില്‍ ശക്തമായ സുരക്ഷാ നിയന്ത്രണങ്ങളാണ് ഏര്‍പ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. സമരവേദിയിലേക്കുള്ള വഴികളില്‍ ബാരിക്കേഡുകള്‍ സ്ഥാപിക്കുകയും നിരവധി പ്രവര്‍ത്തകരെ മുന്‍കരുതല്‍ നടപടികളുടെ ഭാഗമായി കസ്റ്റഡിയിലെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ജന്തര്‍ മന്തറിലെത്തിയ പ്രതിഷേധക്കാരെ പൊലീസ് വാഹനങ്ങളില്‍ കയറ്റി താല്‍ക്കാലിക തടങ്കല്‍ കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റിയതായും ലാത്തി പ്രയോഗമുണ്ടായതായും റിപ്പോര്‍ട്ടുകളുണ്ട്.

സമരം റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്യാനെത്തിയ മാധ്യമപ്രവര്‍ത്തകരെ തടഞ്ഞുവയ്ക്കുകയും അവരുടെ ഫോണുകള്‍ പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്‌തെന്ന ആരോപണവും ഗൗരവമുള്ളതാണ്. പ്രതിഷേധവുമായി ബന്ധമില്ലാത്ത സാധാരണക്കാരെയും കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തതായി പരാതികളുയര്‍ന്നിട്ടുണ്ട്. ഇത്തരം നടപടികള്‍ ശരിയാണെങ്കില്‍, അവ നിയമപാലനത്തിന്റെ പരിധിയും പൗരാവകാശങ്ങളുടെ സംരക്ഷണവും സംബന്ധിച്ച നിര്‍ണായക ചോദ്യങ്ങള്‍ ഉയര്‍ത്തും. സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വമാണ്. എന്നാല്‍ സുരക്ഷയുടെ പേരില്‍ ഡല്‍ഹി മെട്രോയും അടച്ച് ജനങ്ങളുടെ സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യവും സമാധാനപരമായി പ്രതിഷേധിക്കാനുള്ള അവകാശവും അനാവശ്യമായി നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടോ എന്നതും പരിശോധിക്കപ്പെടണം.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനെതിരായ ആരോപണങ്ങള്‍ രാഷ്ട്രീയമായി ഏറെ പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്. ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അടിത്തറയായ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയയുടെ വിശ്വാസ്യതയെക്കുറിച്ച് ചോദ്യങ്ങളുയരുമ്പോള്‍ അവയ്ക്ക് വ്യക്തവും സുതാര്യവുമായ മറുപടി നല്‍കേണ്ടത് ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഉത്തരവാദിത്വമാണ്. ആരോപണങ്ങളുടെ വസ്തുതകള്‍ സ്വതന്ത്രവും വിശ്വാസയോഗ്യവുമായ പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമാക്കുകയാണ് വേണ്ടത്. എന്നാല്‍ ചോദ്യങ്ങളെ നേരിടുന്നതിനു പകരം പ്രതിഷേധങ്ങളെ അടിച്ചമര്‍ത്തുന്ന സമീപനമാണ് സ്വീകരിക്കുന്നതെങ്കില്‍ അത് തെമ്മാടിത്തമാണ്. വിമര്‍ശനങ്ങള്‍ക്കും പ്രതിഷേധങ്ങള്‍ക്കും ഇടം നല്‍കുന്നത് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ദൗര്‍ബല്യമല്ല, മറിച്ച് അതിന്റെ ശക്തിയാണ്. പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെയും യുവജനങ്ങളുടെയും ചോദ്യങ്ങള്‍ക്ക് മറുപടി നല്‍കാതെ ഭരണകൂടം രാജ്യത്ത് അടിയന്തരാവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കുകയാണ്.

ഇന്ത്യന്‍ ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 19 പൗരന്മാര്‍ക്ക് അഭിപ്രായപ്രകടനത്തിനും സമാധാനപരമായി ഒത്തുചേരുന്നതിനും അവകാശം ഉറപ്പുനല്‍കുന്നു. എന്നാല്‍ ഈ അവകാശങ്ങള്‍ നിയമാനുസൃതമായ നിയന്ത്രണങ്ങള്‍ക്ക് വിധേയമാണ്. അതിനാല്‍ പ്രതിഷേധങ്ങള്‍ക്ക് നിയന്ത്രണങ്ങള്‍ ഏര്‍പ്പെടുത്തുന്ന ഓരോ നടപടിയും നിയമപരമായ ആവശ്യകതയുടെയും ആനുപാതികതയുടെയും അടിസ്ഥാനത്തില്‍ വിലയിരുത്തപ്പെടണം. സമാധാനപരമായ പ്രതിഷേധങ്ങളെ തടയാന്‍ വ്യാപകമായ കസ്റ്റഡി നടപടികള്‍ സ്വീകരിക്കുന്നതും മാധ്യമപ്രവര്‍ത്തകരുടെ പ്രവര്‍ത്തനം തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതും സാധാരണക്കാരുടെ സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യത്തെ ബാധിക്കുന്നതും ജനാധിപത്യ സംവിധാനത്തില്‍ ആശങ്കയുളവാക്കുന്ന കാര്യങ്ങളാണ്.

വിവിധ രാഷ്ട്രീയ കക്ഷികളുടെയും വിദ്യാര്‍ഥി സംഘടനകളുടെയും പിന്തുണയോടെ പ്രതിഷേധം വിപുലമാകുന്നത് കേന്ദ്രസര്‍ക്കാരിന് രാഷ്ട്രീയ വെല്ലുവിളി തന്നെയാണ്. നേതാക്കളെ കസ്റ്റഡിയിലെടുക്കുന്നതിലൂടെ സമരത്തിന്റെ വ്യാപ്തി കുറയ്ക്കാന്‍ കഴിയുമെന്ന് വിചാരിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അതുവഴി ഉയര്‍ന്നുവന്ന അടിസ്ഥാന ചോദ്യങ്ങള്‍ക്ക്  ഉത്തരം നല്‍കാനാവില്ല. മറിച്ച്, കടുത്ത പൊലീസ് നടപടികള്‍ പ്രതിഷേധക്കാര്‍ക്ക് കൂടുതല്‍ രാഷ്ട്രീയ പിന്തുണ നേടിക്കൊടുക്കാനുള്ള സാധ്യതയുമുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയയുടെ സുതാര്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകള്‍ പൊതുജനങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയാണെങ്കില്‍ അത് പ്രതിപക്ഷ ഐക്യത്തിനും പുതിയ രാഷ്ട്രീയ മുന്നേറ്റങ്ങള്‍ക്കും വഴിയൊരുക്കാം.

ഡല്‍ഹിയില്‍ ഇന്ന് അരങ്ങേറുന്ന സംഭവങ്ങള്‍ ഉയര്‍ത്തുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ചോദ്യം ഇതാണ്: അധികാരത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന ശബ്ദങ്ങളെ എങ്ങനെയാണ് ഒരു ജനാധിപത്യ ഭരണകൂടം നേരിടേണ്ടത്..? തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനെതിരായ ആരോപണങ്ങള്‍ പരിശോധിക്കപ്പെടണം. പ്രതിഷേധക്കാരുടെ അവകാശങ്ങള്‍ സംരക്ഷിക്കപ്പെടണം. നിയമലംഘനമുണ്ടെങ്കില്‍ അത് നിയമപരമായ നടപടികളിലൂടെ നേരിടണം. അതോടൊപ്പം, പൊലീസ് നടപടികള്‍ നിയമാനുസൃതമായിരുന്നോ എന്നതും പരിശോധിക്കപ്പെടേണ്ടതാണ്.

ജനാധിപത്യം തിരഞ്ഞെടുപ്പുകള്‍ നടത്തുന്നതില്‍ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. ഭരണകൂടത്തെ വിമര്‍ശിക്കാനും അധികാരികളോട് ചോദ്യങ്ങള്‍ ചോദിക്കാനും അവകാശങ്ങള്‍ക്കായി തെരുവിലിറങ്ങാനും പൗരന്മാര്‍ക്ക് അവസരമുണ്ടാകുമ്പോഴാണ് അത് അര്‍ഥവത്താകുന്നത്. ഡല്‍ഹിയിലെ പ്രതിഷേധം കേന്ദ്രസര്‍ക്കാരിനും സമരനേതൃത്വത്തിനും ഒരുപോലെ പരീക്ഷണമാണ്. സംഘര്‍ഷവും അടിച്ചമര്‍ത്തലും വര്‍ധിപ്പിക്കുകയാണോ, അതോ ആരോപണങ്ങള്‍ പരിശോധിച്ച് സുതാര്യമായ രാഷ്ട്രീയ സംവാദത്തിന് വഴിയൊരുക്കുകയാണോ വേണ്ടത് എന്നതിലാണ് ഇനി ശ്രദ്ധ. ബാരിക്കേഡുകള്‍ക്ക് ഒരു ജനക്കൂട്ടത്തെ തടയാനായേക്കാം; എന്നാല്‍ ജനാധിപത്യത്തില്‍ ഉയരുന്ന ചോദ്യങ്ങള്‍ക്ക് മറുപടി നല്‍കുക എന്ന ഉത്തരവാദിത്വത്തില്‍നിന്ന് ഒരു ഭരണകൂടത്തിനും ഒളിച്ചോടാനാവില്ല.