സംഗീതം മനുഷ്യന്റെ സർവസാധാരണമായ ഒരു അനുഭവമാണ്. എന്നാൽ അതിന്റെ പങ്ക് വിനോദത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതല്ല. ഒരു ക്ലിനിക്കൽ ചികിത്സാരീതിയായി, സംഗീതചികിത്സ (Music Therapy) പ്രത്യേക ആരോഗ്യപരവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായി ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നതിനായി താളോത്തേജനം, ഗാനരചന, മാർഗനിർദേശത്തോടെയുള്ള സംഗീതശ്രവണം തുടങ്ങിയ ഇഷ്ടാനുസൃത സംഗീത ഇടപെടലുകൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നു. കഴിഞ്ഞ ഏതാനും ദശാബ്ദങ്ങളായി നടന്ന ശക്തമായ നാഡീശാസ്ത്രപരവും ക്ലിനിക്കൽ ഗവേഷണപരവുമായ പഠനങ്ങൾ സംഗീതചികിത്സയെ ഒരു പൂരക ചികിത്സാരീതിയിൽ നിന്ന് ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകളാൽ പിന്തുണയ്ക്കപ്പെടുന്ന വൈദ്യശാസ്ത്രപരമായ ഇടപെടലായി ഉയർത്തിയിട്ടുണ്ട്. സങ്കീർണ്ണമായ നാഡീവ്യൂഹങ്ങളെ സജീവമാക്കുകയും, മസ്തിഷ്ക രാസപ്രവർത്തനങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കുകയും, ശരീരത്തിന്റെ ശാരീരിക സംവിധാനങ്ങളെ ക്രമീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിലൂടെ സംഗീതചികിത്സ ആഴത്തിലുള്ള മാനസികവും ശാരീരികവുമായ രോഗശാന്തി സാധ്യമാക്കുന്നു.

ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞൻ ഡോ. ബ്രയാൻ ഗ്രീന്റെ സ്ട്രിംഗ് തിയറി അനുസരിച്ച്, “പ്രപഞ്ചത്തിലെ ഓരോ കണികയും ഒരു ദിവ്യനൃത്തത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന നർത്തകരെപ്പോലെയാണ്. അവരുടെ അതിസൂക്ഷ്മമായ സ്പന്ദനങ്ങളാണ് ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിലെ എല്ലാ ദ്രവ്യങ്ങളുടെയും ശക്തികളുടെയും സൃഷ്ടിക്ക് ആധാരമാകുന്നത്. അനന്തമായി നേർത്ത ഒരു റബ്ബർ ബാൻഡിനെപ്പോലെ, ഓരോ കണത്തിനുള്ളിലും സ്പന്ദിക്കുകയും ദോലനം ചെയ്യുകയും നൃത്തം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു സൂക്ഷ്മ നൂൽത്തന്തു അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. സാഹിത്യപരമായ പേരുകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലുള്ള മുറേ ഗെൽ-മാന്റെ (Murray Gell-Mann) മികവ് ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞർക്കില്ലാതിരുന്നതിനാൽ, അവർ ആ മനോഹരമായ തന്തുവിന് ലളിതമായി “സ്ട്രിങ്” (String) എന്ന പേരാണ് നൽകിയത്.”
‘ 
  “ജ്യോതിർഭ്രമത്തിൽ ഉളവാമോലികൊണ്ടിതാദ്യ-
സാഹിത്യ-ഗീത-കലകൾക്കുദയം വരുത്തി;
നേരായ് ഉദിത്വരമൃദുസ്വരതാളമേളം,
ജീവാതുജീവിതസുഖത്തെ വളർത്തിടുന്നു.”

ഈ കവിത വി. സി. ബാലകൃഷ്ണപ്പണിക്കർ രചിച്ച വിശ്വരൂപം എന്ന കൃതിയിൽ നിന്നുള്ളതാണ്. മനുഷ്യൻ ജീവിതത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കുകയും ആസ്വദിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സംഗീതത്തിന്റെ ഉറവിടം പ്രകൃതിയാണെന്നാണ് കവി ഈ കവിതയിൽ പറയുന്നത്. നക്ഷത്രങ്ങളും ഗ്രഹങ്ങളും തങ്ങളുടെ സഞ്ചാരത്തിനിടയിൽ ഒരു ദിവ്യസംഗീതം സൃഷ്ടിക്കുന്നുവെന്ന് അദ്ദേഹം ചിത്രീകരിക്കുന്നു. ഈ പ്രപഞ്ചസംഗീതത്തിന് മനസ്സിനെ ശാന്തമാക്കാനും ആത്മാവിനെ ഉണർത്താനും മനുഷ്യനെ വിശ്വത്തിന്റെ താളലയവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാനും കഴിയുന്ന ഒരു രോഗശാന്തിശക്തിയുണ്ടെന്നാണ് കവിയുടെ ആശയം.

പ്രകൃതിയിലെ ശബ്ദങ്ങൾക്ക് സ്വാഭാവികമായി സംഗീതാത്മകതയുണ്ട്.

•    പക്ഷികളുടെ പാട്ടുകൾക്ക് തിരിച്ചറിയാവുന്ന താളങ്ങളും സ്വരതലങ്ങളും ഉണ്ട്.
•    മരങ്ങളിലൂടെ വീശുന്ന കാറ്റ് ലയബദ്ധമായ ശബ്ദങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
•    സമുദ്രതിരകൾ, മഴ, ഒഴുകുന്ന നദികൾ എന്നിവ ആവർത്തനാത്മകമായ ശബ്ദരൂപങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു.
•    പല ജീവജാലങ്ങളും സ്വരങ്ങളിലൂടെയും വിളികളിലൂടെയും താളങ്ങളിലൂടെയും ആശയവിനിമയം നടത്തുന്നു.

ഈ അർത്ഥത്തിൽ, മനുഷ്യരുടെ ഇടപെടലില്ലാതെയും സംഗീതം പ്രകൃതിയിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
മനുഷ്യസംഗീതം പ്രകൃതിയിൽ നിന്നാണ് വളർന്നുവന്നത്.
മനുഷ്യർ ജൈവജീവികളാണ്. നമ്മുടെ താളബോധം ഹൃദയമിടിപ്പ്, ശ്വസനം, നടപ്പ്, പകലും രാത്രിയും, കാലാവസ്ഥാ ചക്രങ്ങളും പോലുള്ള പ്രകൃതിദത്ത ലയങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കാം.

•    ആദ്യകാല സംഗീതോപകരണങ്ങൾ പലപ്പോഴും പ്രകൃതിയിലെ ശബ്ദങ്ങളെ അനുകരിച്ചവയായിരുന്നു.
•    ചരിത്രത്തിലുടനീളം സംഗീതസംവിധായകർ പക്ഷികളുടെ ഗാനങ്ങളിൽ നിന്നും കൊടുങ്കാറ്റുകളിൽ നിന്നും നദികളിൽ നിന്നും വനങ്ങളിൽ നിന്നും പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടിട്ടുണ്ട്.

ദാർശനികമായ കാഴ്ചപ്പാടിൽ, മനുഷ്യന്റെ സൃഷ്ടിപരമായ കഴിവിലൂടെ പ്രകൃതി സ്വയം ബോധവത്കരിക്കപ്പെടുന്നതാണ് സംഗീതമെന്ന് പറയാം. പ്രകൃതി ശബ്ദം സൃഷ്ടിക്കുന്നു; മനുഷ്യൻ ആ ശബ്ദത്തെ ക്രമീകരിച്ച് കലാരൂപമാക്കുന്നു.
എന്നിരുന്നാലും, ചില ദാർശനികർ പ്രകൃതിശബ്ദത്തെയും സംഗീതത്തെയും വേർതിരിച്ചുകാണുന്നു. അവരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ഉദ്ദേശ്യബോധം, ഘടന, സൗന്ദര്യാത്മകമായ അവതരണം എന്നിവ ഉണ്ടാകുമ്പോഴാണ് ശബ്ദം സംഗീതമാകുന്നത്.
അതിനാൽ, ഉത്തരമെന്നത് നിങ്ങൾ സംഗീതത്തെ എങ്ങനെയാണ് നിർവചിക്കുന്നത് എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു:

•    സംഗീതം ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ട ഏതൊരു ശബ്ദവുമാണെങ്കിൽ, പ്രകൃതിയുടെ വലിയൊരു ഭാഗം സംഗീതാത്മകമാണ്.
•    സംഗീതത്തിന് മനുഷ്യന്റെ ഉദ്ദേശ്യബോധം അനിവാര്യമാണെങ്കിൽ, സംഗീതം പ്രകൃതിയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട ഒരു മനുഷ്യകലാരൂപമാണ്; പ്രകൃതിയുടെ നേരിട്ടുള്ള ഭാഗമല്ല.

ഒരു കവിയുടെ ഭാഷയിൽ പറഞ്ഞാൽ:
"ആദിമഗാനം മൂളുന്നത് പ്രകൃതിയാണ്; അതിനൊപ്പം പാടാൻ പഠിക്കുന്നത് മനുഷ്യരാണ്."

നാഡീശാസ്ത്രപരമായ അടിത്തറയും ന്യൂറോപ്ലാസ്റ്റിസിറ്റിയും

സംഗീതചികിത്സയുടെ ശക്തി ഒരേസമയം മസ്തിഷ്കത്തിലെ നിരവധി മേഖലകളെ സജീവമാക്കാനുള്ള അതിന്റെ അതുല്യമായ കഴിവിലാണ്. പ്രധാനമായും ഒരുപരിധിവരെ നിർദ്ദിഷ്ട മേഖലകളിൽ പ്രക്രിയ ചെയ്യപ്പെടുന്ന ഭാഷയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, സംഗീതത്തെ മനസ്സിലാക്കാനും സൃഷ്ടിക്കാനും സംവേദന-ചലന (sensory-motor), ബോധപര (cognitive), സ്മരണാ (memory), വൈകാരിക (emotional) കേന്ദ്രങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വിശാലമായ ഒരു നാഡീവ്യൂഹം ആവശ്യമാണ്.

ഫംഗ്ഷണൽ എം.ആർ.ഐ. (fMRI) പഠനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്, ഒരാൾ സംഗീതം കേൾക്കുകയോ സൃഷ്ടിക്കുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ ശ്രദ്ധ, ചലനനിയന്ത്രണം, ദൃശ്യപ്രക്രിയകൾ എന്നിവയ്ക്ക് ഉത്തരവാദികളായ മസ്തിഷ്കഭാഗങ്ങൾ സജീവമാകുന്നതാണ്.

ഈ സമഗ്രമായ നാഡീസജീവത ന്യൂറോപ്ലാസ്റ്റിസിറ്റിയെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നു. പുതിയ നാഡീബന്ധങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തി സ്വയം പുനഃസംഘടിപ്പിക്കാനുള്ള മസ്തിഷ്കത്തിന്റെ കഴിവിനെയാണ് ന്യൂറോപ്ലാസ്റ്റിസിറ്റി എന്നു വിളിക്കുന്നത്. അമേരിക്കൻ മുൻ കോൺഗ്രസ് അംഗമായ ഗാബി ഗിഫോർഡ്സ് ഗുരുതരമായ മസ്തിഷ്കാഘാതത്തിനു ശേഷം സംഗീതചികിത്സയിലൂടെ തകർന്ന ഭാഷാപാതകൾ പുനർനിർമിച്ച് സംസാരശേഷി വീണ്ടെടുത്തത് ഇതിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ ഉദാഹരണമാണ്.
അതുപോലെ, സ്ട്രോക്കിൽ നിന്ന് സുഖംപ്രാപിക്കുന്നവർക്കും പാർക്കിൻസൺസ് രോഗം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നവർക്കും സംഗീതചികിത്സ നാഡീപുനരധിവാസത്തിന് സഹായകമാകുന്നു. കേൾവിയും ചലനവും തമ്മിലുള്ള സമന്വയത്തിലൂടെ തകരാറിലായ ചലനശൃംഖലകളെ പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുകയും നടക്കാനുള്ള കഴിവ് മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.

ജൈവരാസപരവും ശാരീരികവുമായ പ്രവർത്തനരീതികൾ

മസ്തിഷ്കത്തിലെ ഘടനാപരമായ മാറ്റങ്ങൾക്കപ്പുറം, സംഗീതചികിത്സ മനുഷ്യശരീരത്തിലെ ന്യൂറോകെമിസ്ട്രിയെയും ഹോർമോൺ പ്രവർത്തനങ്ങളെയും നേരിട്ട് സ്വാധീനിക്കുന്നു.
ഇഷ്ടപ്പെട്ട സംഗീതവുമായി ഇടപഴകുന്നത് പ്രതിഫലനബോധത്തിനും പ്രചോദനത്തിനും കാരണമായ ഡോപ്പമിൻ പോലുള്ള ന്യൂറോ ട്രാൻസ്മിറ്ററുകളുടെ സ്രവണം വർധിപ്പിക്കുന്നു. അതേ സമയം, ഭയത്തെയും ഉത്കണ്ഠയെയും നിയന്ത്രിക്കുന്ന മസ്തിഷ്കഭാഗമായ അമിഗ്ഡാലയുടെ പ്രവർത്തനം കുറയുകയും, ദീർഘകാല മാനസികസമ്മർദ്ദത്തിനും ശരീരവീക്കത്തിനും കാരണമാകുന്ന ഹൈപ്പോതലാമസ്-പിറ്റ്യൂട്ടറി-അഡ്രീനൽ (HPA) അക്ഷം നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഈ ജൈവരാസമാറ്റങ്ങൾ വ്യക്തമായ ശാരീരിക ഫലങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ശാന്തത പകരുന്ന സംഗീതം:

•    ഹൃദയമിടിപ്പ് കുറയ്ക്കുന്നു.
•    രക്തസമ്മർദ്ദം താഴ്ത്തുന്നു.

•    ശരീരത്തിലെ അടിയന്തര സമ്മർദ്ദ ഹോർമോണുകളായ എപ്പിനെഫ്രിന്റെയും കോർട്ടിസോളിന്റെയും അളവ് കുറയ്ക്കുന്നു.
കൂടാതെ, സംഗീതചികിത്സകർ "എൻട്രെയിൻമെന്റ്" (Entrainment) എന്ന ജൈവതത്വം പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നു. ഹൃദയമിടിപ്പ്, ശ്വസനനിരക്ക്, മസ്തിഷ്കതരംഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ശരീരത്തിന്റെ ആന്തരിക താളങ്ങൾ ബാഹ്യസംഗീതത്തിന്റെ താളവുമായി സ്വാഭാവികമായി സമന്വയിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണിത്.

"ഐ. എസ്.

ഒ. സിദ്ധാന്തം" (ISO Principle) ഉപയോഗിച്ച്, ഉയർന്ന ഉത്കണ്ഠ മൂലം വേഗത്തിലായിരിക്കുന്ന രോഗിയുടെ ശാരീരികാവസ്ഥയുമായി ആദ്യം വേഗതയേറിയ സംഗീതം പൊരുത്തപ്പെടുത്തുകയും തുടർന്ന് സംഗീതത്തിന്റെ വേഗത ക്രമേണ കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിലൂടെ രോഗിയെ സുരക്ഷിതമായി ആഴത്തിലുള്ള വിശ്രമാവസ്ഥയിലേക്ക് നയിക്കാനാകുന്നു.
മാനസികവും ശാരീരികവുമായ ആരോഗ്യത്തിൽ ക്ലിനിക്കൽ ഫലപ്രാപ്തി
സിസ്റ്റമാറ്റിക് റിവ്യൂകളും റാൻഡമൈസ്ഡ് കൺട്രോൾഡ് ട്രയലുകളും (RCTs) സംഗീതചികിത്സ വിവിധ രോഗിസമൂഹങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ ആരോഗ്യഗുണങ്ങൾ നൽകുന്നുവെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു.
മാനസികാരോഗ്യം

സംഗീതചികിത്സ:

•    ഗുരുതരമായ വിഷാദരോഗത്തിന്റെ (Depression) ലക്ഷണങ്ങൾ കുറയ്ക്കുന്നു.
•    ഉത്കണ്ഠ (Anxiety) നിയന്ത്രിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
•    മാനസികാഘാതങ്ങളുടെ (Trauma) ആഘാതം ലഘൂകരിക്കുന്നു.
•    സ്കിസോഫ്രീനിയ പോലുള്ള ഗുരുതര മാനസികരോഗങ്ങളുള്ളവരുടെ സാമൂഹികവും ആഗോളവുമായ പ്രവർത്തനക്ഷമത മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു.

ഓർമ്മക്കുറവും ബുദ്ധിശക്തിക്ഷയവും

ഡിമെൻഷ്യയും അൽഷിമേഴ്സ് രോഗവും ബാധിച്ചവരിൽ പരിചിതമായ സംഗീതം ശക്തമായ ഒരു ഓർമ്മത്തൂണായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
അത്:

•    ആഴത്തിലുള്ള ഓർമ്മശൃംഖലകളെ ഉണർത്തുന്നു.
•    വ്യക്തിപരമായ ഓർമ്മകൾ തിരിച്ചെടുക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
•    അസ്വസ്ഥതയും പെരുമാറ്റപ്രശ്നങ്ങളും കുറയ്ക്കുന്നു.
•    താത്കാലികമായി ബോധപരമായ പ്രവർത്തനക്ഷമത വർധിപ്പിക്കുന്നു.

ദീർഘകാല രോഗങ്ങളും ശാരീരിക അവസ്ഥകളും

ആശുപത്രികളിൽ സംഗീതചികിത്സ ഫലപ്രദമായ ഒരു ഔഷധേതര വേദനാശമനരീതിയായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു.
ഇത്:

•    നിശിതവും ദീർഘകാലവുമായ വേദനയുടെ തീവ്രത കുറയ്ക്കുന്നു.
•    രോഗിയുടെ ശ്രദ്ധ വേദനയിൽ നിന്ന് മാറ്റുന്നു.
•    വേദന സഹിക്കാനുള്ള ശേഷി വർധിപ്പിക്കുന്നു.

കൂടാതെ, ക്രോണിക് ഒബ്സ്ട്രക്റ്റീവ് പൾമണറി ഡിസീസ് (COPD) ഉള്ള രോഗികളിൽ സംഗീത ഇടപെടലുകൾ:

•    ശ്വസനം കൂടുതൽ ക്രമത്തിലാക്കുന്നു.
•    ശ്വാസതടസ്സം കുറയ്ക്കുന്നു.
•    ഉറക്കത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം ഗണ്യമായി മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു.

ഉപസംഹാരം

സംഗീതചികിത്സ ഉറച്ച ശാസ്ത്രീയ അടിസ്ഥാനമുള്ള ഒരു ചികിത്സാരീതിയാണ്. മസ്തിഷ്കത്തിലെ വ്യാപകമായ നാഡീപാതകളെ സജീവമാക്കുകയും, ന്യൂറോപ്ലാസ്റ്റിസിറ്റിയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും, മാനസികസമ്മർദ്ദ ഹോർമോണുകളെ കുറയ്ക്കുകയും, ശരീരത്തിന്റെ ആന്തരിക താളങ്ങളെ ക്രമീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിലൂടെ ഇത് സുരക്ഷിതവും ഫലപ്രദവുമായ ഒരു വൈദ്യശാസ്ത്ര ഉപകരണമായി മാറുന്നു.

സിസ്റ്റമാറ്റിക് പഠനങ്ങളിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച ക്ലിനിക്കൽ തെളിവുകൾ ഭാഷാപുനഃസ്ഥാപനം, ചലനശേഷി വർധന, വേദനാശമനം, മാനസികാരോഗ്യസ്ഥിരത എന്നിവയിൽ സംഗീതചികിത്സയുടെ അസാധാരണമായ ശേഷി തെളിയിക്കുന്നു. ഒരു ആഡംബര വിനോദമെന്നതിലുപരി, ജൈവശാരീരിക രോഗമുക്തിക്കും വൈകാരിക ക്ഷേമത്തിനും ഇടയിൽ ഒരു പാലമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ശാസ്ത്രീയമായി തെളിയിക്കപ്പെട്ട അത്യന്താപേക്ഷിതമായ ചികിത്സാശാഖയാണ് സംഗീതചികിത്സ.

അവലംബങ്ങൾ

സംഗീതചികിത്സയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന അക്കാദമിക, ക്ലിനിക്കൽ ഗവേഷണങ്ങളിൽ വിഷാദരോഗം, മാനസികരോഗചികിത്സ, സാമൂഹ്യ-മാനസിക പ്രവർത്തനരീതികൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള സിസ്റ്റമാറ്റിക് റിവ്യൂകളും സ്കോപ്പിംഗ് പഠനങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ന്യൂറോപ്ലാസ്റ്റിസിറ്റിയും സംഗീതചികിത്സയും സംബന്ധിച്ച ക്ലിനിക്കൽ പരീക്ഷണങ്ങളുടെ സമഗ്രമായ വിലയിരുത്തലുകൾ നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ കോംപ്ലിമെന്ററി ആൻഡ് ഇന്റഗ്രേറ്റീവ് ഹെൽത്തും PubMed Central-ഉം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പഠനങ്ങളിൽ ലഭ്യമാണ്. സമ്പൂർണ്ണ അവലംബപ്പട്ടികയും ലിങ്കുകളും ബന്ധപ്പെട്ട ഗവേഷണരേഖകളിൽ ലഭ്യമാണ്. 
The elegant universe by Dr. Brian Greene 
 

Read More: https://www.emalayalee.com/writer/19