സ്റ്റോക്കോം: 2026ലെ ഭൗതിക ശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നൊബേൽ പുരസ്കാരം ബെൽജിയൻ ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഫ്രാൻസിസ് ഹാൽസന്. ' ഐസ്‌ക്യൂബ് ന്യൂട്രിനോ ഒബ്‌സർവേറ്ററി ' (IceCube Neutrino Observatory) സ്ഥാപിക്കുന്നതിലും ബഹിരാകാശ സ്രോതസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള ഉയർന്ന ഊർജ്ജമുള്ള ന്യൂട്രിനോകളെ കണ്ടെത്തുന്നതിലും നിർണായക സംഭാവനകൾ നൽകിയതിനാണ് പുരസ്കാരം.

അമേരിക്കയിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് വിസ്കോൺസിൻ - മാഡിസണിൽ പ്രഫസറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്ന ഫ്രാൻസിസ് ഹാൽസൻ ന്യൂട്രിനോ ഭൗതികശാസ്ത്ര രംഗത്തെ പ്രമുഖ വ്യക്തിത്വമാണ്. ബെൽജിയൻ - അമേരിക്കൻ ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഹാൽസൻ 1944ൽ ബെൽജിയത്തിലെ ടിയനെനിൽ ആണ് ജനിച്ചത്.

ദക്ഷിണധ്രുവത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള 'ഐസ്‌ക്യൂബ് ന്യൂട്രിനോ ഒബ്‌സർവേറ്ററി'യുടെ വികസനത്തിൽ നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. ദുർഗ്രഹമായ ന്യൂട്രിനോകളെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ഡിറ്റക്ടറാണ് ഇത്. ബഹിരാകാശ സ്രോതസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള ഉയർന്ന ഊർജ്ജമുള്ള ന്യൂട്രിനോകളെ കണ്ടെത്താൻ ഹാൽസൻ്റെ ഗവേഷണം സഹായിച്ചു. ഇത് പ്രപഞ്ചത്തെ നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനും പഠിക്കുന്നതിനുമുള്ള പുതിയൊരു മാർഗ്ഗം തുറന്നുതന്നു.

ഉയർന്ന ഊർജ്ജമുള്ള ന്യൂട്രിനോകൾ ദ്രവ്യവുമായി ഇടപഴകുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന ക്ഷണികമായ പ്രകാശ - സ്ഫുരണങ്ങൾ (flashes) തിരിച്ചറിയാൻ അന്റാർട്ടിക്കയിലെ സുതാര്യമായ മഞ്ഞിന്റെ വലിയ ശേഖരം ഡിറ്റക്ടറായി ഉപയോഗിക്കാമെന്ന് തിരിച്ചറിയുന്നതിൽ ഹാൽസൻ പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു. ഇത്തരം അപൂർവ്വമായ പ്രതിപ്രവർത്തനങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുന്നതിനും അവയുടെ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കുന്നതിനുമായി ആയിരക്കണക്കിന് ലൈറ്റ് സെൻസറുകൾ മഞ്ഞിനുള്ളിൽ ആഴത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുക എന്ന ആശയം അദ്ദേഹം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. ഈ രീതി ഒടുവിൽ 'ഐസ്‌ക്യൂബ്' പദ്ധതിയായി മാറുകയായിരുന്നു.